بررسي تغيير دلالت‌هاي زمان در ترجمة صافي نجفي از رباعيات خيام با تكيه بر عناصر انسجام‌بخشي متن

يكي از بهترين ترجمه‌هاي رباعي‌هاي خيام به عربي، ترجمة احمد صافي نجفي است كه در سطح بالايي از شاعرانگي قرار دارد. در اين ترجمه، جدا از ويژگي‌هاي مثبت، مشاهده مي‌شود كه برگردان رباعي‌ها همراه با تغييراتي در گفتمان و دلالت‌هاي شعر خيام انجام شده‌است. مقالة حاضر در پي آن است كه با اساس قرار دادن اصل انسجام (Cohesion) و ابزارهاي انسجام‌بخشي (Cohesive devices) مايكل هاليدي (Michael Halliday) و رقيه حسن (Ruqaiya Hasan) ، به تحليل ترجمة صافي نجفي از خيام بپردازد. بر اساس اصل انسجام، رابطه‌هاي حاضر در متن، در سطح‌هاي مختلف دستوري، اعم از واژگان و ابزارهاي ربطي بين جمله‌ها، نقش زيادي در انسجام‌بخشي به متن و خلق معنا و شكل‌دهي گفتمان دارند. در رباعي‌هاي خيام نيز برخي عوامل انسجام‌بخشي‌، همچون ابزارهاي ربطي، واژگاني و ارجاعي نقش اثرگذاري بر شكل‌گيري مفهوم زمان و دم‌غنيمي در شعر خيام دارند. در اين مقاله، تلاش شده ابتدا عوامل انسجام‌بخش مرتبط با معناي زمان در شعر خيام تحليل شود، سپس تغييرهايي كه در حين ترجمه در اين عوامل اعمال شده، رصد گردد و عنوان شود كه اين تغييرها چه نقشي در تغيير معنا و گفتمان داشته‌اند تا بدين ترتيب، اهميت نقش فرم در ترجمه به شكلي ملموس بيان شود. طبق تحليل‌هاي انجام‌شده، بي‌توجهي به ابزارهاي انسجام‌بخشي‌، مانند عوامل ربطي، واژگاني و حذف‌ها در فرايند ترجمة رباعي‌ها، باعث برهم خوردن دلالت‌هاي چندگانة زمان در اين اشعار شده‌است.