انگيزه‌هاي همكاري امنيتي ايران و روسيه در آسياي مركزي

نوشتار حاضر در پي بررسي سياست‌ امنيتي ايران و روسيه در منطقۀ آسياي مركزي و انگيزه‌هاي همكاري دو كشور در اين منطقه است. اين نوشتار در پي پاسخ‌گويي به اين پرسش اصلي است كه مهم‌ترين عامل مؤثر بر همكاري ايران و روسيه در منطقۀ آسياي مركزي در دورۀ پس از 11 سپتامبر 2001 چه بوده است؟ فرضيۀ نوشتار اين است كه تهديدهاي مشترك برآمده از سطح نظام بين‌الملل يا مرتبط با اين سطح، مهم‌ترين انگيزۀ همكاري ايران و روسيه در منطقۀ آسياي مركزي است. بر اين اساس، اگرچه عامل‌هاي منطقه‌اي و داخلي نيز در همكاري دو كشور در اين منطقه نقش‌آفرين هستند؛ اما مهم‌ترين سطح تحليل مؤثر در اين موضوع، سطح بين‌المللي است. ايران و روسيه فعاليت‌هاي آمريكا در منطقۀ آسياي مركزي را بر نمي‌تابند و از حضور و فعاليت آمريكا در منطقه احساس نگراني مي‌كنند؛ زيرا گسترش چتر امنيتي آمريكا در آسياي مركزي بعد از 11 سپتامبر 2001 به بهانۀ مبارزه با تروريسم بر منافع ايران و روسيه در منطقه تأثير منفي دارد. اين نوشتار با استفاده از نظريۀ نوواقع‌گرايي نشان مي‌دهد كه به موازات گسترش تمايل آمريكا به حضور فعال در آسياي مركزي بعد از رويداد تروريستي يازده سپتامبر، در كنار عامل‌هايي همچون جلوگيري از گسترش تروريسم، قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمان‌يافته، انگيزۀ همكاري ايران و روسيه در منطقه براي مقابله با نفوذ ايالات متحده بيشتر مي‌شود. در اين نوشتار از روش توصيفي- تحليلي و براي گردآوري داده‌ها از منابع كتابخانه‌اي و اسنادي استفاده كرده‌ايم. براي نظام‌مندكردن يافته‌هاي نوشتار، از رويكرد نظري نوواقع‌گرايي بهره‌گيري گرفته‌ايم.