الگوي‌ خودمهارگري جوان شيعه با رويكرد نظريۀ زمينه‌اي

سابقه و هدف: خودمهارگري نقش بسزايي در سلامت جسمي و معنوي دارد. در پژوهش هايي نشان داده شده كه نگرش هاي معنوي و آموزه هاي ديني در ارتقاي خودمهارگري نقش دارند. هدف اين پژوهش تعيين مؤلفه هاي سازة خودمهارگري در جوانان شيعه بود. روش كار: با توجه به هدف پژوهش كه تدوين سازة خودمهارگري بود و با توجه به پژوهش هاي ملاك محور انجام شده در اين زمينه؛ در اين پژوهش، جمع آوري داده ها با روش مصاحبة كيفي و تحليل داده ها با روش نظرية زمينه اي (كدگذاري باز، محوري و انتزاعي) انجام شد. شركت كنندگان در پژوهش 32 نفر از جوانان شيعه ( 14 زن و 18 مرد در سنين 22 تا 45 ) بودند كه چگونگي خودمهارگري آنان با استفاده از مصاحبة نيمه ساختاريافته ارزيابي شد. در اين پژوهش همة موارد اخلاقي رعايت شده است و مؤلفان مقاله هيچ گونه تضاد منافعي گزارش نكرده اند. يافته ها: يافته هاي پژوهش نشان داد كه سازة خودمهارگري در جوانان شيعه، داراي چهار مؤلفة اصلي و 20 ريزمؤلفه است: 1 ( نگرش )باور به فوايد اجتناب، باور به آسيب هاي ارتكاب، اهتمام به احساسات درگير در مسئله و عزّت نفس(، 2 ( توانايي خودانگيزشي )توجه به فوايد اجتناب، توجه به آسيب هاي ارتكاب، توجه به احساسات درگير در مسئله، تلقين مثبت به خود و الگوگيري از اهل بيت(، 3( توانايي كنترل خود و محيط )توانايي بازداري توجه، توانايي كنترل تكانه، توانايي كنترل محيط، شرطي سازي كنشگر، معاشرت با دوستان خوب و مداومت بر عمل مطلوب( و 4 ( سازگاري )خودآگاهي، توانايي حل مسئله، انعطاف پذيري، پذيرش هيجان و مديريت رفتار و ارزيابي مثبت ثانوية معنوي(. نتيجه گيري: با مقايسة نتايج اين پژوهش با پژوهش هاي متن محور همچون پژوهش رفيعي هنر كه سازة خودمهارگري را شامل خودنظارت گري، هدف شناسي، انگيزش، مهار هيجاني، مهار رفتاري، مهار شناختي و مهار تداوم بخش دانسته است، مشاهده مي شود كه مدل حاصل از اين پژوهش سازوكارهاي رواني خودمهارگري را آشكارتر كرده و در نتيجه بستر مناسب تري براي تدوين مقياس خودمهارگري جوان شيعة مسلمان و تدوين برنامه هاي آموزش رواني معنوي مناسب براي ارتقاي خودمهارگري فراهم كرده است.