فطرت و معرفت فطري از ديدگاه ميرزا مهدي اصفهاني

مباني معرفت‌شناسي ميرزا مهدي اصفهاني بر پايه نظريه فطرت، در حوزه زبان‌شناسي، جهان‌شناسي و خداشناسي شكل يافته است. به باور وي، فطرت در معناي عام و گسترده آن، مواجهه مستقيم عاقل با جهان خارج و حذف صورت و تصورات ذهني در ساحت تعقل و انديشه است. نور علم و عقل، اشياي خارجي را براي عاقل روشن مي‌كنند و صورت‌هاي ذهني دخالتي در فرآيند شناخت ندارند. اما شناخت خداوند، به معرفت فطري است نه با صور عقلي و نه با نور علم و عقل. معرفت فطري خدا همان دريافت معرفت الله از خداست و انسان با همين شناخت وارد نشئه دنيا مي‌شود. درك احاطيِ خداوند ممتنع است و تنها راه معرفت عقلي، خروج از حدين است.