بررسي علل وقوع تخلفات ساختماني در شهرهاي ايران با تأكيد بر نقش شهرداري (مطالعه موردي: محدوده منطقه 3 شهريزد)

Investigating the Causes of Building Violations in Iranian Cities, Emphasizing the Role of the Municipality (Case study: Third Zone of Yazd City)

يكي ­از مشكلاتي ­كه­ در دهه­ﻫﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻈﺎم ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و برﻧﺎمه­ رﻳﺰي ﺷﻬﺮي را در كشورﺗﺤﺖاﻟﺸـﻌﺎع ﺧـﻮد ﻗـﺮارداده، روند روزافزون ﺳﺎخت ­و ﺳﺎزﻫﺎي ﻏﻴﺮﻣﺠﺎز مسكوني است. تخلف ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎزها از ﺿﻮاﺑﻂ ﻓﻨﯽ و ﺷﻬﺮﺳازي در ﺷﻬﺮهاي ايران واقعيتي ريشه­ دار و در عين ﺣﺎل در حال ﮔﺴﺘﺮش است و با ﻭﺟﻮﺩ ﻣﺠﺎﺯاﺕﻫﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻯ آن ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﺪﻩ، همچنان در شهرها و منجمله در محدوده شهرداري منطقه 3 شهر يزد، رو به افزايش است. براي ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻯ ﺍﺯ ﺗﺨﻠﻔﺎت ساختماني لازم است ماهيت ﺍﻳﻦ مسئله و علل وقوع آن ﺍﺯ ﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﻗﺮار گيرد. پژوهش حاضر از نظر هدف، كاربردي و از لحاظ روش، توصيفي، علّي، همبستگي و پيمايشي بوده و داده‌ها به روش كتابخانه­ اي و ميداني جمع ­آوري شده ­است. براساس يافته­ ها 60 درصد تخلفات ساختماني منطقه 3 طي سال­هاي 95-1370 مربوط به ساخت ­و سازهاي بدون پروانه و 40 درصد برخلاف مفاد پروانه بوده است. نگرش مردم نسبت به علل تخلف با نگرش كارشناسان شهرداري يزد كاملاً همسان نيست و مردم عمده ­ترين علل را «نقص مدارك، ضعف برنامه­ هاي آموزشي، عدم آگاهي كامل متقاضيان صدور پروانه نسبت به قوانين ساخت­ و ساز، بوروكراسي اداري، نقض آرا و ضعف نظارت به وسيله شهرداري» مي­ دانند. همچنين ميان نگرش درآمدزايي شهرداري به پديده تخلف ساختماني، ناكارآمدي سيستم نظارت بر ساخت ­و سازهاي مسكوني و وضعيت بوروكراسي اداري در امر صدور پروانه ساختماني در منطقه 3 شهرداري يزد با وقوع تخلف ساختماني، رابطه همبستگي نسبتاً بالايي وجود دارد. بنابراين تأمين منابع درآمدي پايدار، بهبود سيستم نظارت بر ساخت ­­و سازِ شهرداري و نيز بهبود وضعيت بوروكراسي اداري صدور پروانه در شهرداري منطقه 3 شهر يزد مي­تواند به كاهش تخلفات ساختماني در اين محدوده كمك كند.