كاركرد معماري حسينيه‌ها به عنوان فضاي باز شهري با استفاده از الگوي مسير حركت (نمونه موردي: حسينيه‌هاي شهر نائين)

Functional of Architecture Hosseiniyeh as Urban open space Using Path pattern (Case Study: Hosseiniyehs of Nain City)

حسينيه­ ها و تكاياي ايراني، مظهر پيوند زمان، مكان و مردم است و به دليل ويژگي فضاي شهري بودن آنها، نه ­تنها در قياس با مكان­هاي هم­­ عملكرد خويش در ساير كشورها هويتي متمايز داشته، بلكه به عنوان تنها فضاهاي باز شهري با عملكرد مذهبي در فرهنگ شهرسازي مسلمانان منحصر به فرد هستند. با توجه به ويژگي­هاي فرهنگي كشورمان و به ويژه نقش اسلام و باورهاي ديني در هويت ملي و اجتماعي ايرانيان، بررسي چيستي و ويژگي­ هاي كالبدي حسينيه ­ها بديهي مي ­نمايد. در مقاله حاضر، براساس روش تحقيق توصيفي_تحليلي و با استفاده از الگوي مسير حركت انسان در خصوص اين كه فضاهاي باز شهري چيست و فضاهاي مذهبي مانند حسينيه ­ها بايد داراي چه مؤلفه­هايي باشند تا در زمره­ فضاي باز شهري قرار گيرند، بررسي شده است. سپس با مطالعه­ ساختاري هفت نمونه از حسينيه ­هاي شهر نائين، به بررسي شاخص­ هاي كالبدي حسينيه­ ها و تطبيق اين شاخصه­ها با عوامل تأثيرگذار بر شكل­ گيري بنا به عنوان فضاي باز شهري و بررسي مسير حركت انسان در اين حسينيه­ ها با استفاده از الگوي جريان پرداخته شده است. نتايج پژوهش نشان مي­دهد كه ويژگي كلي دسترسي و ارتباط با گذرهاي اطراف، داشتن ورودي­ هاي متعدد، تعامل ايجاد شده بين مردم و وجود روح حيات شهري، عوامل مؤثر و تعيين ­كننده ­اي در احتساب فضاهاي باز مذهبي مانند حسينيه ­ها به عنوان فضاي باز شهري هستند. به­ گونه­اي كه مسجد نوگاباد با شش ورودي، داراي بيشترين و حسينيه گودالو (سنگ) با دو ورودي، داراي كمترين آلترناتيو الگوي حركتي هستند. با شناخت و به ­كارگيري هرچه بيشتر اصول طراحي چنين فضاهايي از قبيل مكانيابي، انعطاف ­پذيري در فرم و عملكرد و مفاهيم غني نمادين، مي­توان تداوم بيان كالبدي يك فرهنگ در محيط و هويت­ بخشي به شهر ايراني كمك مؤثري نمود.