آثار به‌كارگيري عقل در نهج البلاغه

بدون عنوان

واژه «عقل» و مشتقات آن در نهج البلاغه در موارد متعدد به كار رفته است. امام علي(ع) بسيار به بهره­گيري از عقل و تعقل در امور مختلف توصيه مي­كند. هرچند امام در صدد ارائه آثار به كار گيري عقل نبوده است، اما از بررسي موارد استعمال اين واژه و مشتقاتش، مي­توان به آثار آن از ديدگاه امام علي(ع) پي برد. اين نوشتار با روش توصيفي ـ تحليلي، به استخراج آثار مثبت به كار گيري عقل مي­پردازد و اين آثار را در چهار دسته ارائه مي‌نمايد: 1) در ارتباط انسان با خدا؛ يعني موهبتهاي الهي، و ثمراتي كه به واسطه تعقل درباره خداوند و دستوراتش نصيب انسان مي­شود. 2) در ارتباط انسان با خود؛ يعني مواردي كه باعث بهره‌مندي از زندگي دنيا و آماده شدن براي آخرت مي­شود. 3) در ارتباط انسان با ديگران؛ يعني مواردي كه باعث تعامل بهتر در زندگي اجتماعي مي­شود. 4) در ارتباط انسان با طبيعت و جهان؛ يعني مواردي كه باعث تعامل بهتر با طبيعت و جهان مي­شود. برخي از اين آثار، به صورت مستقيم در نهج البلاغه بيان و برخي ديگر به صورت غيرمستقيم و از فحواي كلام امام استخراج شده‌اند.

ّبدون چكيده