نقش اجتناب تجربي، ذهن آگاهي و حساسيت اضطرابي به‌عنوان عوامل فراتشخيصي در پيش‌بيني نشانه‌هاي اختلالات هيجاني

The role of experiential avoidance, mindfulness and anxiety sensitivity as transdiagnostic factors in prediction of emotional disorder

مقدمه: هدف پژوهش حاضر بررسي نقش اجتناب تجربي، ذهن‌آگاهي و حساسيت اضطرابي به‌عنوان فرآيندهاي فراتشخيصي در پيش‌بيني نشانه‌هاي اختلالات هيجاني بود. روش: بدين منظور بر اساس حجم جامعه كه دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد تبريز بود 297 دانشجو (ميانگين سني 5.8±21.6) به روش نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي چندمرحله­ اي انتخاب و ابزارهاي پژوهش شامل پرسشنامه پذيرش و عمل، پرسشنامه تجديدنظر شده حساسيت اضطرابي و پرسشنامه نشانه‌هاي افسردگي و اضطرابي بر روي آن‌ها اجرا شد. بود). نتايج: يافته‌ها نشان داد كه عدم اجتناب تجربي با اكثر نشانه‌هاي افسردگي و همه نشانه‌هاي اضطرابي همبسته است (p<0.01). همچنين ذهن‌آگاهي با بيشتر نشانه‌هاي افسردگي و دو عامل نشانه‌هاي اضطرابي همبستگي نسبتاً پاييني دارد (p<0.01). نهايتاً حساسيت اضطرابي با برخي نشانه‌هاي افسردگي و همه نشانه‌هاي اضطرابي همبستگي مثبت معنادار دارد (p<0.01). نتايج تحليل رگرسيون نشان داد اجتناب تجربي پيش‌بين نشانه‌هاي افسردگي، شامل سستي، بي‌خوابي، خودكشي، افزايش اشتها، خلق‌وخوي مرضي و بهزيستي است، ولي ذهن آگاهي و حساسيت اضطرابي فقط در برخي از نشانه‌هاي افسردگي سهيم هستند (p<0.01). علاوه بر اين حساسيت اضطرابي پيش‌بين برجسته نشانه‌هاي اضطرابي بوده و اجتناب تجربي نقشي متوسط و ذهن‌آگاهي نقش ضعيفي در آن‌ها دارد (p<0.01). بحث و نتيجه‌گيري: به‌صورت كلي اجتناب تجربي فرآيند فراتشخيصي مشترك و بارزي در اختلالات هيجاني است، اما حساسيت اضطرابي سهم بيشتري در اختلالات اضطرابي دارد و ذهن‌آگاهي فرآيند كمتر مؤثري در اين زمينه است.

The purpose of present study was to investigate the role of experiential avoidance, mindfulness and anxiety sensitivity in emotional disorders symptoms. To this aim, 297 students (age mean 21.6±5.8) were selected by multi-stage cluster sampling from Azad Islamic university students and completed the Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II), Anxiety Sensitivity Index-Revised (ASI-R) and Inventory of Depression and Anxiety Symptoms (IDAS). Results showed acceptance is correlated strongly with almost all depression symptoms and all of anxiety symptoms (P>0.01); Moreover mindfulness were correlated moderatly with some of depression and two anxiety symptoms (P>0.01); finally anxiety sensitivity was moderately correlated with some depression and strongly with anxiety symptoms (P>0.01). Regression analysis revealed experiential avoidance has significant role in depression symptoms like Lassitude, Insomnia, Suicidality, Appetite gain, Ill Temper and Well-being, but mindfulness and anxiety sensitivity have weaker role in some symptoms of depression (P>0.01). Also results showed anxiety sensitivity has a dominate role, but experiential avoidance moderate and mindfulness a weak role in anxiety symptoms (P>0.01). Experiential avoidance can be seen as a dominant and common transdiagnostic process in emotional disorders, but anxiety sensitivity is just more influencing process in anxiety symptoms of emotional disorder and mindfulness is a weak transdiagnostic process in emotional disorders