استفاده از نگاشت خودسازمانده (SOM) به‌منظور خوشه‌بندي كيفيت آب زيرزميني استان كرمان و ارزيابي تناسب آن براي اهداف شرب و آبياري

ارزيابي خصوصيات هيدروشيميايي آب‌هاي زيرزميني به‌منظور برنامه‌ريزي و مديريت منابع آب به لحاظ كيفيت ضروري است. در تحقيق حاضر، از روش خوشه‌بندي نگاشت خودسازمانده (SOM) براي يافتن خوشه‌هاي همگن پارامترهاي هيدروشيميايي در منابع آب‌هاي (چاه، چشمه و قنات) استان كرمان استفاده و طبقه‌بندي كيفي مصارف شرب و آبياري بر اساس خوشه‌هاي SOM انجام شد. الگوهاي پارامترهاي كيفي آب با صفحات SOM مصور گرديد و الگوهاي مشابهي براي آن پارامترها مشاهده شد كه با يكديگر هم‌بسته بودند و يك منبع مشابه را نشان مي‌دادند. طبق نتايج SOM، تعداد 729 نمونه آب مورد بررسي، در چهار خوشه طبقه‌بندي شدند و خوشه‌هاي 1، 2، 3 و 4 به‌ترتيب شامل 73، 6/2، 6/7 و 14/1 درصد از نمونه‌هاي آب زيرزميني بودند. روند افزايش هدايت الكتريكي در خوشه‌هاي مورد بررسي به‌ترتيب به‌صورت خوشه 1، 4، 3 و 2 بود. شاخص كيفيت آب مبتني بر وزن‌دهي آنتروپي (EWQI) نشان داد كه همه منابع آب داراي كيفيت عالي و خوب به لحاظ شرب (36/3 درصد)، در خوشه 1 قرار گرفته‌اند. بر طبق دياگرام ويلكاكس، تعداد 435 نمونه آب ( 81/7 درصد) موجود در خوشه 1 داراي شرايط مناسب براي آبياري بودند و 285 مورد ديگر كه در هر چهار خوشه پراكنده بودند، كيفيت نامناسبي به لحاظ آبياري نشان دادند. بر اساس دياگرام پايپر، Na-Cl رخساره غالب در خوشه‌هاي 2، 3 و 4 بود و رخساره‌هاي غالب خوشه 1 به‌صورت Ca-HCO3، Na-Cl و Ca-Mg-Cl بودند. اين مطالعه نشان داد كه روش SOM مي‌تواند به‌طور موفقيت‌آميزي براي طبقه‌بندي و توصيف آب زيرزميني از نظر هيدروشيمي و كيفيت آب براي اهداف شرب و كشاورزي در مقياس استاني استفاده شود.