كاربرد MCAT در بهينه‌سازي و الويت‌بندي تخصيص اراضي ديم بر اساس ميزان مصرف كود وسموم شيميايي (مطالعه موردي: شهرستان گنبدكاووس)

اين مطالعه با استفاده از رويكرد مدل‌سازي و ابزار پشتيباني تصميم‌گيري Multiple criteria analysis tool (MCAT) با در نظر گرفتن جنبه‌هاي مختلف محيط‌ زيستي، اقتصادي و اجتماعي، تركيب بهينه‌اي از محصولات كشاورزي ديمي ارائه مي‌دهد. چارچوب پياده‌سازي رويكرد ارائه شده بر اساس روش تجزيه و تحليل چند معياره و الگوريتم‌هاي فراتكاملي است. توليد محصولات كشاورزي كافي و با كيفيت مناسب و درآمد مناسب براي كشاورزان با كمترين آسيب به محيط‌ زيست از اهداف اصلي بهينه‌سازي محصولات كشاورزي است. هدف اصلي اين مطالعه اولويت‌بندي، بهينه‌سازي و تخصيص اراضي ديم شهرستان گنبد‌كاووس استان گلستان براي محصولات راهبردي گندم، جو، كلزا و سويا در دو سناريوي اقتصادي- اجتماعي و محيط‌ زيستي بوده است. به‌دليل در دسترس نبودن اطلاعات و داده‌هاي صحيح ميزان مصرف كود و سموم شيميايي در مزارع منطقه مورد مطالعه، با استفاده از مصاحبه حضوري و چهره به چهره با كشاورزان اين داده‌ها جمع‌آوري شد. نتايج حاكي از بالا بودن مقدار مصرف كود و سموم در منطقه مورد مطالعه بود. همچنين مصرف برخي از سموم نسبتاً خطرناك و خيلي خطرناك نيز در منطقه مشاهده شد. از آنجا كه هدف اصلي در اين مطالعه كمينه كردن ميزان مصرف آب، كود و سموم و بيشينه كردن سود به هزينه، اشتغال‌زايي، افزايش عملكرد و ميزان توليد ماده خشك است، نتايج نشان مي‌دهد در سناريوي محيط‌ زيستي با تفاوت اندكي در نسبت تخصيص اراضي و ميزان سود به‌ترتيب جو، كلزا و سويا اولويت كشت در منطقه را دارند. اين تفاوت اندك حاكي از شرايط بهينه براي كشت اين محصولات است و اختلاف سود آنها در سناريو محيط‌ زيستي، مربوط به ميزان مصرف كود و سموم در هر يك از محصولات ياد شده است. در سناريوي اقتصادي و اجتماعي نيز به‌ترتيب كلزا، گندم و جو بالاترين نسبت تخصيص اراضي و ميزان سود را دارند. درنهايت رويكرد ارائه شده در اين مطالعه با تركيب جنبه‌هاي مختلف محيط‌ زيستي، اقتصادي و اجتماعي تركيب بهينه‌اي از محصولات كشاورزي در شرق استان گلستان را ارائه مي‌دهد و برنامه‌ريزان را قادر به طراحي سيستم كشت بهينه و مديريت صحيح در كوددهي و ميزان مصرف آب و سموم مي‌كند.