بهينه سازي كشت كالوس و انتقال ژن به چند رقم برنج ايراني با آگروباكتريوم

از مهمترين اهداف اصلاح برنج به دست­آوردن ارقام جديد با عملكرد بالا، كيفيت بهتر و مقاوم در برابر تنش‌هاي زيستي و غيرزيستي به كمك مهندسي ژنتيك است. در اين آزمايش، اثر غلظت‌هاي مختلف تنظيم‌كننده‌هاي رشد گياهي (Kin، 2,4-D، NAA) و پرولين (200، 400 و600 ميلي‌گرم در ليتر) در كالوس­زايي چند رقم زراعي (شامل موسي‌طارم، نعمت، دم‌سرخ، غريب، علي‌كاظمي و درفك) و همچنين اثر سويه‌هاي آگروباكتريوم تومه‌فاشينز LBA4404)، EHA105،AGL-1) و غلظت باكتري (1 و 6/0 ،2/0 OD600=) در تراريزش رقم برگزيده مورد مطالعه قرار گرفت و نتايج حاصل در قالب آزمايشات فاكتوريل بر پايه طرح كاملا تصادفي، تجزيه و تحليل شد. نتايج نشان داد كه بين تنظيم‌كننده‌هاي رشد و ژنوتيپ در پاسخ به كالوس‌زايي اختلاف معني‌داري وجود داشت. بيشتر ارقام در بيشتر تركيبات هورموني درصد كالوس‌زايي بالاي 80% را داشتند. دربين ارقام مورد مطالعه، رقم حسن‌سرايي بيشترين ميزان رشد كالوس (49/0 گرم) را در محيط كشت حاوي 2 mg/l 2,4-D داشت و ارقام غريب و دم سرخ نيز بيشترين وزن كالوس (بالاي4/0 گرم) را در محيط داراي 2 mg/l 2,4-D و 2 mg/l NAA توليد كردند. استفاده از اسيدآمينه پرولين ميزان رشد كالوس‌ها را در مقايسه با شاهد كاهش داد و با افزايش ميزان پرولين، رشد كالوس كاهش بيشتري داشت. كمترين ميزان وزن كالوس‌هاي برنج (138/0 گرم) در محيط كشت داراي mg/l 600 پرولين مشاهده شد. در ميان سه سويه بكار گرفته شده در تراريزش برنج، كالوس­هاي تراريخته تنها با استفاده از سويهEHA105 بدست آمدند. هر چند اختلاف معني‌داري را بين غلظت‌هاي مختلف آگروباكتريوم در تراريزش برنج مشاهده نشد، ولي باكتري در غلظت 1 OD600= كالوس‌هاي تراريخته بيشتري را توليد كرد. باتوجه به نتايج به‌دست آمده رقم دم‌سرخ قابليت كالوس‌زايي بيشتري را در محيط داراي 2,4-D داشته و مي‌توان از آن در انتقال ژن با اهداف مختلف استفاده نمود.