بررسي مطلوبيت فضايي خانه هاي سنتي بر اساس مؤلفه هاي راندمان عملكردي (مطالعه موردي: خانه‌هاي دوره قاجار در شهر يزد)

خانه­هاي سنتي ايران نمونه­اي از مسكن بومي است كه داراي خصوصيات كالبدي و عملكردي متفاوتي است. توده و فضا در اين خانه‌ها به دلايل گوناگوني شكل مي­گرفته است ، كه از اين ميان مي­توان به­، اقليم و اب و هوا، مناسبات فرهنگي، ويژگي‌هاي اجتماعي و .. اشاره كرد. عوامل ديگري نيز در شكل­گيري گونه‌هاي مختلف اين مسكن بومي نيز دخالت داشته است چرا كه شكل‌گيري ساختاري و فضايي اين نوع مسكن علاوه بر اقليم مي­تواند متاثر از ويژگي‌هاي عملكردي باشد و اين موضوع مي­تواند تاثير بسزايي در كيفيت عملكردي و كاركردي اين خانه‌ها داشته باشد. بر اين اساس هدف پژوهش حاضر بررسي راندمان عملكردي و نقش حياط در خانه‌هاي سنتي و بررسي ان در اين خانه­ها مي­باشد . در اين خصوص منظور از راندمان عملكردي مطلوب فضا، يكپارچگي فضايي،سيركولاسيون حركتي،نفوذ­پذيري و انعطاف­پذيري فضايي در خانه‌ها تعريف شده است. براي دستيابي به اين منظور كه تعداد حياط چه تاثيري در اين مطلوبيت فضايي دارد ،ابتدا نمونه­هاي موردي در شهر يزد بر اساس تعداد حياط (1حياطه،2حياطه،چندحياطه) انتخاب شد. ابزار مورد استفاده براي تجزيه و تحليل خانه‌ها نحو فضا است كه در ان با استفاده از نمودارهاي توجيهي به تجزيه و تحليل روابط فضايي خانه پرداخته شده است. نتايج تحقيق نشان مي­دهد كه خانه‌هاي يك حياطه با حياط مركزي كه اطراف ان را توده و فضا تشكيل داده است بنا به دلايلي ، از ميزان نفوذپذيري بيشتري (وجود عمق نسبي كمتر نسب به نمونه‌هاي دو حياطه و چند حياطه) برخوردار است و همچنين انعطاف پذيري و اتصال فضايي بالاتري نسبت به ساير نمونه‌هاي ديگر را داراست. و همچنين به دليل دسترسي مناسب­تر فضاها و ارتباط موثر‌تر اين فضاها در خانه‌هاي يك حياطه نشان مي­دهد كه اين خانه‌ها در مقايسه با ساير نمونه‌ها از مطلوبيت فضايي بيشتري برخوردار مي­باشند.