بررسي و تحليل تحولات نظام شهري استان فارس در سال‌هاي 1355 تا 1390

نظام شهري يا توزيع شهرها در فضاي جغرافيايي منطقه، انعكاسي از برآيند نيروهاي اقتصادي، اجتماعي و گروه­هاي انساني است كه تحت سازماني انتظام يافته­اند. يكي از موضوعات مهم در برنامه­ريزي منطقه­اي، تحليل نظام سلسله مراتب شهري و روند تحولات آن در سطح مناطق و نواحي يك كشور است. نظام شهري مطلوب و به تبع آن، توزيع اندازه شهري مناسب يكي از عوامل توسعه در يك منطقه و كشور به حساب مي­آيد. با توجه به اهميت مقوله نظام شهري، در اين مقاله سعي شده به بررسي و تحليل تحولات نظام شهري استان فارس در بازه زماني 1355 تا 1390 پرداخته شود. روش مورد استفاده در اين پژوهش توصيفي-تحليلي بوده و از شاخص­هاي سنجش نخست شهري، تمركز و تعادل به منظور تحليل تحولات نظام شهري در استان فارس استفاده شده است. بر اساس يافته­هاي تحقيق از مشخصه­هاي اصلي نظام شهري استان فارس مي­توان به وجود تمركز بالاي جمعيتي در كلانشهر شيراز، فقدان شهر بزرگ در نظام سلسله مراتبي شهري و شكلگيري شهرهاي بسيار كوچك با جمعيت كمتر از دو هزار نفر اشاره كرد كه تا حد زيادي بر تحولات نظام شهري استان تأثيرگذار بوده است. نتايج تحقيق نشان مي­دهد كه در استان مذكور شاهد وجود پديده نخست شهري با شدت زياد هستيم كه در همه دوره­ها وجود داشته و با گذشت زمان تشديد شده است. در سال­هاي 1355 تا 1390، با توجه به شكلگيري شهرها از طريق تبديل روستا به شهر، ميزان تمركز در نظام شهري تا حدودي كاسته شده و بر اساس شاخص آنتروپي، توزيع جمعيتي به سمت تعادل ميل كرده است؛ اگرچه بر اساس منحني لگاريتمي رتبه-اندازه، عدم تعادل بخصوص در سطح شهرهاي بزرگ كاملا محسوس است.