مطالعه تطبيقي آراي صدرالمتألهين و آنتوني گيدنز پيرامون زمان

آنتوني گيدنز تلاش مي‌كند جامعه‌شناسي را بر محور زمان بازآفريني كند. اين بازآفريني با نقد تكامل‌گرايي تاريخي كلاسيك‌هاي جامعه‌شناسي به مثابه ساخت‌شكني زمان طولي آغاز مي‌گردد و با پيگيري آن در ساحت‌ها ديگر بروز زمانمندي همچون ازجاكندگي، آينده‌گرايي، ساخت جامعه و در نهايت تكنولوژي‌هاي زمان نظير ساعت و تقويم، معاني و كاركردهاي جديدي از زمان را ارائه مي‌دهد. هدف از نگارش اين مقاله مقايسه اين معاني با فلسفة زمان صدرالمتألهين است. با استفاده از روش مقايسه‌اي ابتدا به بررسي فلسفه زمان ملاصدرا و انديشه‌هاي گيدنز پيرامون زمان پرداخته و سپس شباهت‌ها و تفاوت‌هاي دو انديشه تبيين گشته‌اند. زمان در فلسفه ملاصدرا وجود سيال تلقي شده و از آنجا كه افاضه وجود دائما ادامه دارد، زمانمندي بخشي از هستي موجودات تلقي مي‌گردد و بدين دليل كه تقدم و تاخر زماني ناشي از تقدم و تاخر ذاتي موجودات است لذا موقعيت تاريخي نه امري بيروني، آنچنان كه گيدنز تصور مي‌كند بلكه در ذات هستي انسان و ديگر موجودات نهادينه شده است. ناشي شدن تقدم و تاخر زماني از تقدم و تاخر وجودي، تعليق زمان حال به گذشته يا آينده را منتفي ساخته و لحظه حال استقراري تام مي‌يابد. شباهت‌ عمده دو انديشه در يكي دانستن بقا و زمان در اين جهان است.

no abstract