مقايسه استرس ناباروري و حمايت اجتماعي درك شده زنان نابارور و همسران مردان نابارور

The Comparison of Infertility Stress and Perceived Social Support in Infertile Women and Spouses of Infertile Men

زمينه و هدف: ناباروري، يك موقعيت استرس آور بوده كه مي‌تواند سلامت رواني زوجين را تحت تأثير قرار دهد. اگرچه تشخيص و درمان ناباروري، بحراني فرسايشي بوده كه هر دو زوج را تحت تأثير قرار مي‌دهد و در آنها ايجاد فشار رواني و استرس، احساس تنهايي و نااميدي و عدم كنترل مي‌نمايد؛ و ليكن به نظر مي‌رسد اين مسايل در زنان بيشتر از مردان رخ مي‌دهد چرا كه به هرحال، بار جسمي و رواني درمان‌هاي ناباروري و عواقب شكست احتمالي ناشي از آن بيشتر گريبان گير زنان مي‌شود. زنان و به خصوص زنان جوامع شرقي و از جمله زنان ايراني كه در فرهنگ آن‌ها، داشتن فرزند و باروري نسبت به ديگر جوامع، بسيار با ارزش‌تر محسوب مي‌شود، حتي زماني كه زن بارور بوده و علت ناباروري مردانه باشد، به طور مشابهي استرس ناباروري را تجربه مي‌كنند؛ چرا كه در نهايت، صرف نظر از عامل ناباروري، نتيجه، نداشتن فرزند است. استيگما يا برچسب اجتماعي كه زنان نابارور دريافت مي‌كنند، در صورتي كه در شرايط كاهش حمايت خانواده باشند، شديدتر بوده و باعث ايجاد افسردگي در زنان نابارور مي‌شود. بنابراين، حمايت‌هاي اجتماعي از اين افراد مي‌تواند به عنوان عنصر كليدي در فرآيند تطبيقي آنها با مشكل ناباروري محسوب گردد. در ايران، مطالعات گوناگوني در زمينه كيفيت زندگي و مسايل روانشناختي افراد نابارور انجام شده است اما اغلب اين مطالعات به بررسي مسايل رواني در زنان نابارور پرداخته و در عمل عملاّ همسران مردان نابارور مورد توجه واقع نشده‌اند يا كمتر مورد توجه قرار گرفته اند. هدف از اين مطالعه مقايسه استرس ناباروري و حمايت اجتماعي درك شد ه در زنان نابارور و همسران مردان نابارور مراجعه كننده به مركز آموزشي درماني شهيد اكبر آبادي تهران بود. 76 روش بررسي: اين مطالعه مقطعي برروي 164 زن نابارور 93 نفر از همسران مردان نابارور مراجعه كننده به درمانگاه ناباروري شهيد اكبر آبادي شهر تهران در سال 95 -1394انجام شد. پژوهشگر و كمك پژوهشگر پس از كسب معرفي نامه از دانشگاه علوم پزشكي ايران، در روزهاي فعال درمانگاه به محيط نمونه‌گيري مراجعه نموده و پس از ارائه توضيحات لازم به مسئولين بيمارستان و رعايت مسائل اخلاقي نظير كسب رضايت نامه كتبي، نمونه‌گيري را به روش مستمر تا تكميل حجم نمونه‌ها ادامه دادند. معيارهاي ورود به مطالعه شامل مليت ايراني زوجين، عامل ناباروري صرفاّ زن و يا صرفاّ مرد و تمايل به شركت در مطالعه، مبتلا نبودن به هرگونه بيماري جسمي مزمن و يا بيماري رواني شناخته شده، مصرف نكردن داروهاي مؤثر بر اعصاب و روان و يا روان گردان توسط زوجين بود. افراد در هر مرحله‌اي از مطالعه مي‌توانستند از ادامه شركت انصراف داده و از مطالعه خارج شوند. ابزار جمع آوري اطلاعات شامل فرم مشخصات فردي، پرسشنامه استرس ناباروري Newton و همكاران و پرسشنامه حمايت اجتماعي عملكردي بود كه به شكل خودگزارش دهي و يا توسط كمك پژوهشگر و با پرسش از خود افراد و مراجعه به پرونده پزشكي آنان تكميل شد. سپس ارتباط هريك از متغيرهاي مورد مطالعه بر طبق اهداف و سئوالات پژوهش، مورد سنجش و بررسي قرار گرفت. داده‌ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 16و آمار توصيفي- استنباطي نظير آزمون‌هاي تي مستقل و كاي دو مورد تجزيه وتحليل قرار گرفتند. 05/0 P< به عنوان سطح معني‌داري در نظر گرفته شد. يافته‌ها: يافته‌هاي حاصل از اين پژوهش نشان داد كه دو گروه مورد مطالعه از نظر سن (زنان نابارور 68/5 ± 24/31 سال و همسران مردان نابارور 19/5 ± 79/30 سال)، طول مدت ازدواج (زنان نابارور 81/4 ± 29/7 سال و همسران مردان نابارور 13/4 ± 54/7 سال)، طول مدت ناباروري (زنان نابارور 01/4 ± 52/4 سال و همسران مردان نابارور45/3 ± 66/4 سال)، سطح تحصيلات، وضعيت اشتغال، وضعيت اقتصادي تفاوت معني‌داري نداشتند. همچنين 6/63 درصد زنان نابارور و 3/77 درصد همسران مردان نابارور داراي ناباروري اوليه بودند كه بين دو گروه از نظر اين متغير نيز تفاوت معني‌داري وجود نداشت. علاوه بر اين، نمرات تمامي حيطه‌هاي استرس ناباروري شامل نگراني اجتماعي، نگراني جنسي، نگراني ارتباطي و نگراني از سبك زندگي بدون فرزند به جز حيطه نياز به والد شدن (038/0=P) و نمره كل استرس ناباروري (043/0=P) در بين دو گروه مورد مطالعه تفاوت آماري معني‌داري نداشت. همچنين مقايسه ميانگين حمايت اجتماعي درك شده در زنان نابارور و همسران مردان نابارور شركت كننده در پژوهش نشان داد كه دوگروه از اين نظر نيز داراي اختلاف آماري معني‌داري نبودند. نتيجه‌گيري كلي: اگرچه به نظر مي‌رسد صرف نظر از عامل مردانه و يا زنانه ناباروري، زنان در موارد مواجهه با ناباروري دچار استرس هستند وليكن استرس كلي و استرس نياز به والد شدن در زنان نابارور نسبت به همسران مردان نابارور بالاتر مي‌باشد. مطالعه حاضر نشان داد كه همسران مردان نابارور در بسياري از حيطه‌ها به اندازه زنان نابارور دچار استرس مي‌باشند. اين مسأله مي‌تواند ناشي از آن باشد كه حتي در زماني كه عامل ناباروري مردانه است، اعمال تشخيصي و درماني غالباّ بر دوش زنان سنگيني مي‌كند و زنان نسبت به همسرانشان نگراني‌هاي بيشتري را تجربه مي‌كنند. در حقيقت زنان در مواجهه با ناباروري عكس العمل‌هايي نظير اضطراب، استرس، افسردگي و اندوه را نشان مي‌دهند. از مهمترين علل ايجاد استرس در اين زنان، ترس از طلاق و احساس از دست دادن قابليت مادر شدن است. اين حقيقت وجود دارد كه از آنجا كه بارداري و نقش مادري مختص زنان است، توقعات اجتماعي از زنان بيشتر از مردان بوده و ترس از انگ اجتماعي نازايي در زنان بالاتر است. شايد بتوان گفت كه به سبب مؤلفه‌هاي فرهنگي و انتظارات تعريف شده اجتماعي، اولين انتظار مهم و نقش پيش بيني شده براي زنان و مرداني كه ازدواج مي‌كنند، بچه‌دار شدن است به نحوي كه در فرهنگ عاميانه ايراني افراد نابارور را "اجاق كور" مي‌نامند. اين مسأله نشان مي‌دهد كه در فرهنگ ايراني نداشتن فرزند به معني عدم داشتن يك زندگي بارور و منتهي به نتيجه و گرم محسوب مي‌شود. بنابراين هرچند كه داشتن حمايت اجتماعي از فرد در كاهش استرس‌هاي فرد مؤثر است اما احتمالاّ در خلوت زندگي افراد نابارور همچنان خلأ نبود بچه مي‌تواند بر چگونگي روابط زوجين تأثيرگذار باشد. علاوه بر اين، به نظر مي‌رسد داشتن فرزند براي زنان مهم‌تر از مردان بوده و مردان راحت‌تر زندگي بدون فرزند را مي‌پذيرند. همچنين بدون توجه به عامل ناباروري، اين مطالعه نشان داد كه حمايت اجتماعي در هر دو گروه زنان نابارور و همسران مردان نابارور به يك اندازه بوده است.

Background & Aims: Infertility is a stressful condition, which could adversely affect the mental health of couples. Although the diagnosis and treatment fertility may be a frustrating crisis affecting both spouses and causing mental distress, a sense of loneliness, disappointment, and lack of control, it seems that these issues are more apparent in women than men since the physical and mental burden of infertility and the consequences of the possible failure mostly falls on women. Women (especially in eastern communities and Iranian women) live in a culture in which having a child and fertility are revered more than other communities. Even when a woman is fertile and has an infertile spouse, infertility stress is experienced similarly since regardless of the cause of infertility, the outcome is eventually is childlessness. The social stigmas experienced by infertile women become more intense when they do not enjoy familial support, causing depression in these women. Therefore, the social support of these individuals could play a key role in their adaptation process to the issue of infertility. In Iran, several studies have been focused on the quality of life and psychological issues of infertile individuals, while most of these studies have investigated the psychological issues of infertile women without much regard for the spouses of infertile men. The present study aimed to compare infertility stress and perceived social support in infertile women and the spouses of the infertile men referring to Akbar Abadi Teaching Hospital in Tehran, Iran. Materials & Methods: This cross-sectional study was conducted on 164 infertile women and 93 spouses of infertile men referring to the infertility clinic of Akbar Abadi hospital in Tehran during 2015-2016. After obtaining the required permit from Iran University of Medical Sciences by the researcher and co-researcher, they visited the clinic on working days for sampling. After providing the necessary explanations to the hospital authorities and conforming to ethical principles (e.g., obtaining written consent), continuous sampling was performed until the completion of the sample size. The inclusion criteria were the Iranian nationality of the couples, infertility in only one spouse, willingness to participate in the study, absence of chronic physical diseases or known mental disorders, and no consumption of the medications affecting the nervous system by the couples. The subjects were allowed to withdraw from the study at any stages. Data were collected using a demographic questionnaire, Newton infertility stress inventory, and the functional social support questionnaire, which were completed in a self-report manner or with the help of the researcher, enquiring the subjects, and review of their medical records. Data analysis was performed in SPSS version 16 using descriptive and inferential statistics, including Chi-square and independent t-test at the significance level of P<0.05. Results: No significant differences were observed between the two study groups in terms of age (infertile women: 31.24±5.68 years; spouses of infertile men: 30.79±5.19 years), duration of marriage (infertile women: 7.29±4.81 years; spouses of infertile men: 7.54±4.13 years), duration of infertility (infertile women: 4.52±4.01 years; spouses of infertile men: 4.66±3.45 years), education level, occupation status, and economic status. In addition, 63.6% of the infertile women and 77.3% of the spouses of infertile men had primary infertility, while no significant difference was observed between the groups in this regard. No significant differences were denoted between the groups in terms of the scores of the subscales of infertility stress, including social concerns, sexual concerns, communicational concerns, and concerns regarding the lifestyle without a child, with the exception of the subscale of the need for parenthood (P=0.038). In addition, the total score of infertility stress had no significant difference between the study groups (P=0.043). The comparison of the mean perceived social support in the infertile women and spouses of infertile men indicated no significant difference in this regard. Conclusion: Although it seems that regardless of the male or female cause of infertility, women experience stress in case of infertility, the overall stress and stress induced by the need for parenthood were higher in the infertile women compared to the spouses of the infertile men. According to the results, the spouses of the infertile men were as stressed as the infertile women in many subscales of infertility. This could be due to the fact that even when the male gender is the cause of infertility, diagnostic and therapeutic procedures are often imposed on women, which increases their concerns compared to their spouses. In the face of infertility stress, women react through anxiety, stress, depression, and grief. One of the major causes of such stress in these women is the fear of divorce and loss of the ability of motherhood. Since pregnancy and the motherhood role are exclusive to women, social expectations are higher in the case of women compared to men, and the fear of the stigma of infertility is more severe in women. It could be stated that due to cultural components and the pre-defined social expectations, the foremost expectation and predicted role for married men and women is to have a child, and lack thereof is frowned upon in the Iranian culture. This shows that in the Iranian culture, the inability to have a child is synonymous with the absence of a fruitful life. Although social support could diminish the stress of infertile individuals, they may still feel the emptiness of their childless life in private, which in turn adversely affects marital relations. Furthermore, it seems that having a child is more important to women than men, and men are able to cope with a childless life more easily than women. Regardless of the cause of infertility, the findings of this study indicated that social support in both the infertile women and spouses of infertile men was similar.