تبيين عوامل مؤثر بر ايجاد انسجام گروهي در نيروهاي نظامي از ديدگاه نهج‌البلاغه

تاريخچه تعريف انسجام به مقاله مشهور جانوويتز و شيلز با موضوع «انسجام و گسيختگي» برمي‌گردد كه در سال 1948 منتشر شد. از نظر آن‌ها، انسجام يعني نوع خاصي از انگيزه نبرد كه تنها نشأت گرفته از روابط ميان‌فردي است و منظور آن‌ها از انسجام، انگيزش است. هدف اين پژوهش، شناسايي و استخراج عوامل ايجادكننده انسجام گروهي در نيروهاي نظامي با توجه به بيانات امام علي (ع) در نهجالبلاغه است. نوع پژوهش، كاربردي است و براي استخراج و تأييد عوامل از روش تركيبي استفاده‌شده است. در بخش كيفي پژوهش، با مفهوم‌سازي و مقوله‌بندي بيانات امام علي (ع)، 31 مقوله اصلي مؤثر بر انسجام گروهي شناسايي گرديد و در بخش كمّي با توجه به دادههاي بخش كيفي و عوامل مؤثر، 243 نفر از پاسخ‌دهندگان، پرسشنامه محقق ساخته را تكميل نمودند. براي تعيين حجم نمونه از فرمول كوكران استفاده شد. روايي پرسشنامه به دو روش محتوايي و سازه با استفاده از الگوي معادلات ساختاري مورد تأييد قرار گرفت. پايايي پرسشنامه نيز به روش آلفاي كرونباخ مورد تأييد قرارگرفته است. نتايج پژوهش نشان‌دهنده آن است كه دو دسته از عوامل درون‌سازماني و برون‌سازماني در ايجاد انسجام گروهي نقش دارند. زمامدار، حكومت و مردم از عوامل برون‌سازماني و فرماندهان، كاركنان نظامي و دستگاه استخدام نظاميان از عوامل درون‌سازماني مؤثر در ايجاد انسجام گروهي هستند. در بين اين عوامل، فرماندهان بيشترين تأثير و مردم كمترين تأثير را بر انسجام گروهي در نيروهاي نظامي دارند.