بررسي تطبيقي مضامين رضوي در شعر «خوشدل تهراني» و «محمدحسين الغروي الاصفهاني»

شعر آييني يكي از گونه‌ها‌ي شعر تعليمي است كه پيشينه‌اي كهن در ادبيّات دارد. جايگاه والاي امام رضا (عليه‌السلام) در ميان شيعيان و به‎ويژه حضور ايشان در ايران، سبب شده است كه شاعرانِ هر گوشه از اين ديار با سرايش مديحه‎ها و مرثيه هاي زيبا، آثاري ارزشمند بيافرينند و گام‌هاي بزرگي در غناي ادبيّات ديني بردارند. در اين ميان، «محمدحسين غروي اصفهاني» و «خوشدل تهراني» نمونه‎هايي بارز از شاعران خوش‎ذوقي هستند كه غالب اشعار آنان را مدح و ستايش اهل بيت (عليه‌السلام) تشكيل مي دهد. در اين پژوهش، نخست بنا بر جايگاه و رسالت ادبيّات تطبيقي، بر بنيان ديدگاه‌هاي مكتب آمريكايي، كه تأكيد بر مطالعات زيباشناختي، ميان‎رشته‌اي و بينافرهنگي از ويژگي‌هاي برجستۀ اين نظريه است، پيش رفته و سپس به روش توصيفي ـ تحليلي، با استناد به شواهدي از اشعار اين دو شاعر، با هدف بررسي تطبيقي مضامين رضوي به مدايح و مراثي ايشان پرداخته شده است. يافته‌هاي اين پژوهش بيانگر آن است كه دو شاعر در مباحثي چون بيان فضايل اخلاقي امام (عليه‌السلام)، حكمت و علم، منزلت و فضيلت هاي امام (عليه‌السلام)، ولايت، وجه تسميه امام، كرامت بارگاه مطهر امام، حوادث تاريخي زندگي امام (عليه‌السلام)، نماز باران و حديث سلسله‎الذهب، ضامن‌آهو، شوق زيارت، شفاعت و... داراي شباهت و وجوه تفاوتي هستند. نتايج حاكي از آن است كه اشعار رضوي خوشدل تهراني به‎سبب تصاوير ادبي زيبا و مضامين متنوّع آن، نمود برجسته تري نسبت به شعر غروي اصفهاني دارد و تأثير بيشتري بر مخاطب گذاشته است هرچند در شعر غروي نيز مضامين بديع زيبايي به‎چشم مي خورد.