تحليل وجودشناختي و معرفت‌شناختي بايستگي تزكيه نفس با تكيه بر مباني حكمت متعاليه

در جستار حاضر تلاش شده است تا به شيوه توصيفي تحليلي با رويكرد عقلي و فلسفي، مباني وجودشناختي و معرفت‌شناختي تزكيه نفس و ضرورت آن، براساس مباني حكمت متعاليه صدرايي استخراج شده و مورد بازخواني و تحليل قرار گيرد. در پايان، اين نتيجه به دست آمده است كه پس از تنزل وجودي انسان از عالم ماوراء طبيعت و آغاز پيدايش او در عالم طبيعت، گونه‌اي وابستگي وجودي به عالم ماده و مجرد براي انسان پيدا مي‌شود؛ اين وابستگي وجودي، به دليل اينكه زمينه‌ساز رفع نيازمندي‌هاي انسان مي‌شود، نوعي دلبستگي به دو عالم ماده و ماوراء ماده را در او پديد مي‌آورد. اگر دلبستگي انسان، در مسير تعديل و تربيت قرار نگيرد، سبب توجه بيش از اندازه او به عالم ماده و طبيعت شده و به دنبال آن از جنبه ماورائي خود فاصله مي‌گيرد؛ اين فاصله سبب ازميان رفتن تعادل در دو جنبه وجودي و دلبستگي افراطي به عالم طبيعت ميشود. بر اين اساس، تزكيه نفس، همان «بيرون آمدن انسان از دو لبه افراط و تفريط» و «جهت‌دهي دلبستگي او به دو عالم طبيعت و ماوراء» است. اين پژوهش را مي‌توان نمونه‌اي از كاربردي نمودن مباني فلسفي حكمت متعاليه در حوزه اخلاق دانست.