گياهان دارويي مؤثر بر درمان آب مرواريد: جستاري در منابع طب ايراني از قرن 4 تا قرن 13 هجري قمري

سابقه و هدف: آب مرواريد نوعي بيماري چشمي است كه با تار شدن عدسي چشم آغاز و به تدريج با افزايش تيرگي و كدر شدن عدسي، بينايي مختل مي شود. ايرانيان آن را به نام »نزول آب « مي شناختند و ناشي از رطوبتي مي دانستند كه ميان عدسي و قرنيه تجمع مي يابد. اكنون جراحي تنها روش بازيابي بينايي در افراد مبتلا به آب مرواريد به شمار مي آيد در حالي كه درمان دارويي مؤثر مي تواند از هزينه و مخاطرات جراحي بكاهد. اين مطالعه، با هدف يافتن مفردات گياهي مؤثر بر درمان آب مرواريد انجام گرفته است. مواد و روش ها: اين مطالعه مروري ساده به روش كتابخانه اي با بررسي متون مرجع طب سنتي ايران در 3 مرحله (تعيين كليدواژه ها، بررسي منابع، نمره دهي و ترتيب) انجام شد. در اين مطالعه، هفت كتاب از قرون چهارم تا سيزدهم مورد بررسي قرار گرفت. به يافته ها بر اساس ذكر تلويحي يا مردد، نقل واحد، ذكر مستقيم و ذكر مؤكد تأثير، از يك تا سه نمره داده شد. يافته ها: 36 مفرده دارويي(تك دارو) يافت شد كه از اين ميان 11 مفرده (حلتيت، سكبينج، رازيانه، بخورمريم، بصل، فرفيون، كتم، صعتر، عكرالزيت، بندق هندي و دهن بلسان) بيشترين نمره را كسب نمودند. نتيجه گيري: مفرداتي كه بيشترين نمره ها را كسب نموده اند، احتمالاً شاخص ترين داروهاي درمان آب مرواريد طي قرون 4 تا 13 هجري قمري بوده اند. استمرار كاربرد آنها طي سده هاي گذشته، مي تواند نشانه ي تأثير مناسب در درمان آب مرواريد باشد كه البته تأييد آن در گرو پژوهش هاي باليني است