تحليل تطبيقي دموكراتيزاسيون در ايران و تركيه: مطالعه مرحله تثبيت دموكراتيك با تأكيد بر عامل احزاب سياسي (1980- 2009)

موضوع اين مقاله تحليل مرحله تثبيت دموكراتيك در دو كشور ايران و تركيه است. با تمركز بر وضعيت احزاب سياسي، چرايي توقف ايران در وضعيت گذار و آغاز مرحله تثبيت در تركيه تبيين شده است. مدل نظري پژوهش با مروري بر نظريه هاي دموكراتيزاسيون، تثبيت دموكراسي و احزاب سياسي تنظيم و براساس آن فرضيه »احزاب سياسي نهادمند، شرط لازم براي تثبيت دموكراتيك « فرموله شده است. احزاب سياسي نهادمند با رواج اشكال قانوني و مدني فعاليت سياسي، آموزش ارزش هاي مشاركت، همكاري و تساهل و كاهش مداخله نيروهاي غيرسياسي مثل نظاميان، در آغاز مرحله تثبيت دموكراسي تعيين كننده هستند. پژوهش با روش تطبيقي تاريخي و در دو سطح درون سيستمي و بين سيستمي انجام شده است. طبق شواهد تفاوت در سطح نهادمندي احزاب سياسي در تركيه و ايران در تفاوت تجربه آنها در عبور از مرحله گذار دموكراتيك تأثير داشته است. در تركيه از اوايل سال 2001 و به طور خاص پس از پيروزي حزب عدالت و توسعه در انتخابات پارلماني 2002 حركت در مسير تثبيت دموكراتيك تسهيل شد، در حالي كه ضعف نهادمندي احزاب سياسي در ايران موجب شده است دموكراتيزاسيون در مرحله گذار باقي بماند و تثبيت دموكراسي آغاز نشود.