ساختار سياسي ـ اجتماعي و دستگاه اداري پادشاهي ماد

مادها گروه هايي از مردمان هندواروپايي آسياي ميانه بودند كه در سده هاي نخستين هزاره نخست پيش از ميلاد، تا كوه هاي زاگرس پيش تاخته، در غرب و شمال غرب فلات ايران فرود آمدند و پهنه جغرافيايي زيستگاه آنان، سرزمين »ماد « نام گرفت. اگرچه متن هاي كهن ميانروداني در سده هاي دهم تا هفتم پيش از ميلاد به ده ها شاهك نشين و دژهاي كوچك و بزرگ پراكنده در نيمه غربي و شمال غربي فلات ايران اشاره دارند و نشان مي دهند كه در اين دوره، مادها در گستره سرزمين ماد پراكنده بوده و ساختاري قبيله اي داشته اند، گزارش هاي يوناني، پادشاهي ماد را از دوره ديوكس (ديئوكّو؟)، كه نخستين شهريار و بنيان گذار پادشاهي مادها نام گرفته، يك شاهنشاهي نيرومند، سازمان يافته و داراي نهادهاي فرهنگي و سازمان اداري تكامل يافته نشان مي دهند. آگاهي هاي امرزوي نشان مي دهند كه اين نوشته ها درباره سازمان يافتگي و نهادهاي فرهنگي و سازمان اداري مادها، بازنمايي نهادها و سازمان هاي دوره هخامنشيان بوده كه به اندام مادها پوشانده شده است، و پادشاهي ماد در دوره بزرگي از تاريخ زودگذر خود، ساختاري از هم گسيخته داشته و اتحاديه اي از قبيله هاي مادي و مردم ميانروداني مآب سرزمين ماد، و فاقد نهادها و سازمان هاي پايدار سياسي و فرهنگي بوده است. در اين جُستار، با نگاهي به چگونگي بنيادگرفتن پادشاهي ماد به عنوان نخستين پادشاهي آرياييان ايراني در غرب فلات ايران به ساختار سياسي اجتماعي و دستگاه اداري پادشاهي ماد پرداخته خواهد شد.