وضعيت‌هاي متعارض و مسأله‌ي سياست‌گذاري جمعيت در ايران

سياست گذاري در زمينه جمعيت، امري مسلم در همه ي دوره ها و مراحل گذار جمعيت شناختي ست. امروزه جمعيت ايران در يك وضعيت متعارض گرفتار آمده است: از طرفي باروري پايين تر از سطح جايگزيني است، از سوي ديگر، تداوم اين سطح از باروري به سالخوردگي جمعيت در چند دهه ي آينده منجر خواهد شد.هدف از اين مقاله پاسخ به اين پرسش است: در اين وضعيت متعارض، سياست جمعيتي مناسب براي جامعه ي ايران كدام است؟ براي اين منظور، از طريق تحليل ثانويه ي نتايج سرشماري هاي عمومي نفوس و مسكن ايران و برآوردها و پيش بيني هاي صورت گرفته توسط افراد و سازمان هاي مختلف، از جمله بخش جمعيت سازمان ملل متحد، سيماي جمعيت ايران، روندهاي گذشته و چشم انداز آينده ي آن، در چارچوب مدل كلاسيك گذار جمعيت شناختي ترسيم شد. نتايج نشان داد كه روند تغييرات جمعيت در ايران موجد فرصت ها و تهديدهايي بالقوه براي جامعه شده است. بر اين اساس، ضمن تعيين اولويت هاي سياست گذاري جمعيتي دولت، مسيرهاي مداخله ي دولت براي سياست گذاري جمعيت را مشخص كرديم. بر پايه ي اين بررسي، مديريت دريچه ي جمعيتيو ارتقاي باروري، دست كم تا سطح جايگزيني،به ترتيب بايددر اولويت سياست گذاري جمعيتي دولت قرار بگيرد. بررسي مسيرهاي مداخله ي دولت براي ارتقاي بارورينشان داد كه سياست گذاري برايافزايش سطح باروري بدون در نظرگرفتن عوامل، شرايط و زمينه هاي باروري پايين محكوم به شكست خواهد بود.