اثرات نامتقارن اقتصاد سايه بر توسعه مالي در ايران با رويكرد مدل NARDL

اين مقاله با استفاده از مدل اتو رگرسيون با وقفه هاي توزيعي غيرخطي (NARDL)، تأثير شوك هاي مثبت و منفي اقتصاد سايه بر توسعه مالي را طي دوره زماني 1353 تا 1394 در كوتاه مدت و بلندمدت، مورد بررسي قرار داده، و براي اين منظور، با بهره گيري از نسبت حجم نقدينگي به‌ توليد ناخالص داخلي به‌عنوان شاخص توسعه مالي، به تعيين اثرپذيري اين عامل از اقتصاد سايه شامل تمامي فعاليت هاي توليدي مبتني بر بازار كه به دليل فرار يا اجتناب از پرداخت هايي نظير ماليات و سهم تأمين اجتماعي، به طور عمدي از مقامات دولتي پنهان مي شوند پرداخته، و براي اندازه گيري اقتصاد سايه، از شاخص چندگانه علل چندگانه محاسبه شده توسط پيرايي و رجايي (1394)، استفاده به عمل آمده است. نتايج تحقيق، نشان مي دهد كه تأثير شوك هاي مثبت و منفي اقتصاد سايه بر توسعه مالي در بلندمدت و كوتاه‌مدت، نامتقارن بوده، و اين عدم تقارن به اين صورت است كه در كوتاه مدت و بلندمدت، شوك منفي اقتصاد سايه، تأثير بيشتري نسبت به شوك مثبت آن دارد. لذا دولت مي تواند جهت حفظ سطح موجود توسعه مالي، در كوتاه مدت از طريق كنترل سخت گيرانه فعاليت هاي غيرقانوني، مانع افزايش اندازه اقتصاد سايه گردد و در بلندمدت، نسبت به شناسايي فعاليت هاي غيرقانوني موجود و كاهش تدريجي آن، اقدام كند.