تحليل كاركرد نمادهاي جانوري در ضرب المثل هاي فارسي با تكيه بر داستان نامه بهمنياري

ضرب المثل‌ها با آنكه ساختاري روان و معنايي روشن و قابل فهم دارند ولي گاه بهره‌گيري از برخي عناصر بلاغي علاوه بر اينكه ضرب المثل‌ها را زيباتر و مؤثرتر كرده است به مفاهيم آن ها عمق و ژرفا بخشيده است و آن‌ها را قابل تأمل‌تر كرده است . يكي از اين عناصر نماد است. در اين مقاله به وانمايي نقش نمادين حيوانات در ضرب المثل‌ها پرداخته مي شود. هدف از اين پژوهش، تحليل كيفيت و كميّت بهره گيري از نمادهاي جانوري در ضرب المثل هاي كتاب بهمنياري است و مسأله آن اين كه از نمادهاي جانوري در ساخت ضرب المثل‌ها چقدر بهره گرفته شده است. بدنه اصلي مقاله را ارائه نمودارهاي آماري و تحليل نمونه‌هايي از ضرب المثل‌ها تشكيل مي‌دهد كه در آن ها نام حيوانات گوناگون در زيرگروه هاي حيوانات اهلي، حيوانات غيراهلي، پرندگان و حشرات ذكر شده است. پژوهش حاضر كتابخانه اي است و به شيوه توصيفي ـ تحليلي و با بهره گيري از روش‌هاي آماري با مطالعه 6047 ضرب المثل از كتاب بهمنياري به انجام رسيده است و در پايان اين نتيجه حاصل شده است كه از نظر كمّي بهره‌گيري از نمادهاي جانوري مربوط به حيوانات اهلي با 48.6% بيشترين و پرندگان با 8.7% كمترين بسامد را داشته اند و نيز از دلايل روي آوردن به كاربرد نمادهاي جانوري در ضرب المثل‌ها مي‌توان به عينيّت بخشيدن و ملموس كردن مفاهيم انتزاعي، جذابيّت ضرب المثل‌ها ، ايجاز كلام و پرهيز از صراحت لهجه و تلطيف مفاهيم نيش دار، اشاره كرد.