تاثير مشهورات در تحديد غزل و تعريف غزل پاره در قالب‌هاي شعر فارسي

تعريف قالب غزل در ادوار مختلف شعر فارسي متفاوت بوده است. منابع پيشين، سير تحول غزل را، بيشتر به لحاظ ماهوي بررسيده‌اند. در تحول شكلي غزل معمولا، جدا شدن آن از قصيده، استقلال يا وابستگي ابيات نسبت به هم، نحوه‌ي استفاده از قافيه و رديف و امكانات وزني ارزيابي شده است؛ اما محدودتر شدن قلمرو غزل، هيچ‌گاه مورد بررسي قرار نگرفته است. از قرن هشتم هجري به بعد در تعريف قالب غزل، شهرت‌زدگيِ ناشي از آوازۀ بزرگاني چون حافظ، علت سوگيري اشتباه برخي از نويسندگان كتاب‌هاي آموزش شعر، صنايع بديع و... بوده است. عمده مؤلفان معاصر نيز به تبعِ گذشتگان، اين مسير را بدون توجيه علمي پيموده‌اند. از اين زمان به بعد تعداد ابيات غزل« معمولا بيشتر از چهار بيت » معرفي شده و غزل‌پاره‌، يعني غزل‌هاي دو، سه و چهار بيتي كه روزگاري جزء غزل بود، از تعريف امروزي آن خارج شد اما عملا كمتر غزل‌سرايي است كه اين گونۀ شعري را بارها تجربه نكرده باشد. اثبات اين ادعا، با بررسي غزل‌هاي 27 شاعر نام‌آشنا و ارائه‌ي اولين اطلاعات آماري در اين زمينه، صورت گرفته است. سوگيري اشتباه در تعريف غزل با تاثير بر ذهن مؤلفان، شاعران و مخاطبان شعر، سبب جدا شدن محدوده‌ي كمي غزل‌پاره از غزل، به تاكيد كتاب‌هاي مرجع آموزش قالب‌هاي شعر فارسي شد. غزل‌پاره از نظر كيفي نيز با غزل داراي وجوه تمايزي است. امروزه همين تفاوت‌هاي ظاهري، محتوايي و حضور پررنگ غزل‌پاره در شعر فارسي است كه مي‌تواند مبناي زايش قالب تازه باشد.