مطالعه تطبيقي اصل حيا در آموزه‌هاي اسلامي و معماري سنّتي

هنرمندان و معماران در عرصه‌هاي مذكور در تعامل و ارتباط شخصي و اجتماعي از دستگاه ارزشي اخلاقي فردي و جمعي گريزي نداشته‌اند. بخشي از آموزه‌هاي اخلاقي به‌ويژه در حوزه حِرَف و مشاغل سنّتي در قالب سوگندنامه، عهدنامه‌ها و فتوت‌نامه‌هاي حرفه‌اي مورد اشاره قرار گرفته است. اين‌كه شاخص‌هاي اين دستگاه ارزشي در سنّت پيشينيان چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي با وضعيت معاصر دارد موضوع اين پژوهش نيست؛ اين پژوهش در پي آن است كه هنجارها و ارزش‌هاي اخلاقي و معنوي به‌ويژه صفت حيا چه نسبتي با آموزه‌هاي ديني، حرفه بنايي و ايجادِ بنا و هويت بنّا دارد؟ در اين پژوهش با بهره‌مندي از روش تركيبي با مراجعه به بخشي از ميراث مكتوب در حوزه معماري سنتي، يعني فتوت‌نامه بنايان، با روش توصيفي و به مدد تحليل محتواي اين سند، درصدد تبيين و استخراج اخلاق حرفه‌اي معماري و به‌ويژه اصل اخلاقي، عرفاني حيا بوده و دربردارنده اين نتيجه است كه معماري سنّتي، شامل اصول و شاخصه‌هايي چون توحيدمحوري، اقتدا بر پيامبران، توجه به آيات و روايات، استناد متون صنفي به اوليا الهي، كسب و احراز شرايط اوليه پيشه، سلوك معنوي در حرفه، كسب مهارت‌هاي لازم، آموزش‌هاي مكمل، رعايت مهارت‌هاي مديريتي تربيتي، رعايت ادب شاگردي، رعايت سلسله مراتب شغلي، رعايت اصول بهداشتي و خصوصاً حضور و تجلي صفت حيا است.