تقدم يا تأخر وظيفه‌گرايي «راس» بر نتيجه‌گرايي «ميل» در تزاحم اخلاقي

موضوع مقاله، بررسي و تحليل كارآمدي يا عدم كارآمدي و ترجيح نظريه‌هاي وظيفه گروانه، با تأكيد بر ديدگاه راس يا غايت‌گرايانه، با تأكيد بر ديدگاه ميل در مواقع مواجهه با تزاحم‌هاي اخلاقي است و بيان اين مطلب كه كدام يك متضمن ملاك و معيار خوبي يا بدي، درستي يا نادرستي اعمال و رفتارهاي آدمي است. پرسش اصلي مقاله كه به روش توصيفي ـ تحليلي انجام گرفته اين است كه در مواجهه با تزاحم اخلاقي، توجه به تكليف مهم‌تر است يا نتيجه عمل؟ دست يابي به معياري ثابت و قطعي كه بتواند بهترين نتيجه را در انجام افعال اخلاقي عائد فاعل كند، ضرورت انجام تحقيق را بيان مي‌كند. يكي از اهداف مهم نوشتار حاضر بيان ناكارآمدي دو ديدگاه وظيفه‌گرايي و نتيجه‌گرايي در ارائه معيـار ارزشمندي افعال اخلاقي است. از داده‌هاي قابل توجه اين مقاله، اين است كه همراهي نيت تقرب و كسب رضايت الهي در افعال انسان، هردو ديدگاه وظيفه گروانه و نتيجه گروانه را تعديل و موجه مي‌كند به گونه‌اي كه براي رفع تزاحم و سنجش درستي و نادرستي اعمال، شايسته‌ترين و قاطع‌ترين معيار غيرقابل تزاحم به شمار مي‌آيد.