«رهبري ديني» در نهضت و در نظام

رهبري ديني را از مصاديق رهبران كاريزماتيك دانسته‌اند؛‌ اگر در موقعيتِ نهضتي قرار بگيرد. تداوم و پايايي آن البته محل ترديد است؛ خصوصاً وقتي كه كار به جانشين و به تغييرِ موقعيت برسد. اين جوهرِ نظرية كلاسيكِ ماكس وبر در باب كاريزماست. تجربة انقلاب اسلامي و به تبع آن، برپايي جمهوري اسلامي در ايران،‌ اين نظريه را با چند نقض و چالش جدي مواجه ساخته و ضرورت برخي تجديدنظرهاي مبنايي را پيش كشيده است؛‌ ازجمله دربارة «ناپايداري مناسبات كاريزماتيك». مقالة‌ حاضر نشان داده است كه اين مناسبات به‌رغم واقع شدن در مرحلة «نظام» و وقوع پديدة «جانشيني»،‌ همچنان برقرار است و اين نيز به مدد عنصر عقيدتي- ايماني مشترك در هر دو موقعيت است.

this article has no abstract