انگارۀ مصرف دخانيات در بين نمونه‌اي از شهروندان تهراني

مصرف دخانيات از مهم‌ترين عوامل تهديدكنندۀ سلامتي و شايع‌ترين عامل قابل پيشگيري مرگ‌ومير در جهان است و يكي از استراتژي‌هاي مهم كنترل آن، شناخت انگارۀ مصرف آن در بين افراد است. بنا به اين ضرورت، تحقيق حاضر با تركيبي از روش‌شناسي‌هاي كمي (پيمايش) و كيفي (تحليل محتواي كيفي) به‌صورت همگرا، به شناسايي انگارۀ مصرف دخانيات در ميان شهروندان تهراني پرداخته است. نمونۀ آماري تحقيق شامل دو گروه بود: گروه اول)610 نفر از شهروندان استفاده‌كننده از برنامه‌هاي پيشگيرانۀ كنترل دخانيات در هفتۀ بدون دخانيات در مناطق بيست و دوگانۀ شهرداري تهران، كه با تركيبي از روش‌هاي نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي، تصادفي نظام‌مند و دردسترس انتخاب شدند. گروه دوم) 53 نفر از كارشناسان مرتبط با طرح «تهران شهر بدون دخانيات» كه با روش نمونه‌گيري تصادفي ساده انتخاب شدند. يافته‌ها نشان داد كه شهروندان از نظر انگارۀ مصرف دخانيات شامل پنج دستۀ اصليِ غيرسيگاري، سيگاري روزانه/ فعال، سيگاري قهار/ هميشگي، سيگاري ترك‌كرده و سيگاري تفنني/ اتفاقي مي‌باشند. مصرف دخانيات در شهر تهران، پنج عامل اصلي شامل جوان‌بودن، قلياني‌شدن، جنسيتي‌‌شدن، خانوادگي‌شدن و غيرطبقاتي‌شدن مصرف را تجربه مي‌كند. همچنين، عوامل چندگانۀ فرهنگي (فرهنگ غلط فراموشي مشكلات به‌ويژه در بزرگسالان، كم/ ناآگاهي از خطرات استعمال دخانيات)، اجتماعي (فشار اجتماعي، مُدبودن)، رواني (رفع خستگي، دوري از غم‌ و غصه، اعتيادآوري دخانيات، رفع استرس، احساس بزرگي و شخصيت) و فردي (تجربه‌كردن، جذابيت بيشتر) مهم‌ترين دلايل مصرف دخانيات توسط شهروندان بودند. نتايج بر آن دلالت دارد كه مصرف دخانيات در گروه‌هاي اجتماعي مختلف از انگارۀ يكساني تبعيت نكرده است و به شرايط فردي، بينافردي،خانوادگي و ساختاري بستگي دارد.