منابع مزار نويسي تبريز؛ علل و مؤلفه‌ها

كتب معروف به مزارات از منابع بسيار ارزشمند تاريخ محلي آذربايجان به‌ ويژه تبريز به شمار مي‌روند كه بر محور مقابر مشايخ صوفيه نوشته شده‌اند. اين منابع حاوي اطلاعات مهمي از وضعيت شهر مي‌باشند.تبريز در خلال دوره ايلخاني به يكي از مراكز مهم جريان تصوف تبديل شد و مدفن عرفا و مشايخ تا مدت‌ها موردتوجه وابستگان اين طريقت‌ها بوده است. در پي پيروزي صفويان به‌مرور قرائت رسمي از تشيع جايگزين تشيع صوفيانه شد و موجبات افول تصوف را فراهم كرد. علل و عواملي همچون مخالفت با انديشه‌هاي صوفيه، تخريب تدريجي مزارات به علت دشمني و بلاياي طبيعي موجب توجه و نگارش كتب مزارات تبريز شد. اين كتاب‌ها به‌عنوان تنها منابع مكتوب حاوي اطلاعات از وضعيت اجتماعي، فرهنگي و ساختار شهر حائز اهميت بسياري مي‌باشند. پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي تلاش دارد علل و مؤلفه‌هاي تأثيرگذار برنگارش كتب مزارات را موردمطالعه قرار داده پاسخي به سؤال اصلي بيابد: عوامل و زمينه‌هاي مؤثر بر تكوين و تداوم مزار نويسي شهر تبريز از ميانه دوره صفويه تا اواسط عهد قاجار كدم‌اند؟ به نظر مي‌رسد اهتمام به نگارش چنين منابعي در تبريز عمدتاً نتيجه تغييرات اجتماعي، فرهنگي، سياسي و افول طريقت‌هاي صوفيانه بوده است.

this article has no abstract