واكاوي قلمرو جغرافياي سياسي واليان فيلي پشتكوه

واليان فيلي يكي از سلسله­­ هاي محلي ايران است كه در لرستان پيشكوه و پشتكوه حكمراني داشتند. در روزگار سلطنت قاجاريه قلمرو واليگري آنان صرفاً به قسمت كوچكي از اين ناحيه به نام پشتكوه محدود گرديد و با عنوان «واليان فيلي پشتكوه» مشهور شدند. يكي از نكات مبهم در مورد واليان فيلي پشتكوه، حدود و ثغور قلمرو حكومت محلي آنهاست؛ به‌ويژه اينكه واكاوي نوشته­­ هاي دهه ­هاي اخير نشان مي‌دهد كه علاقه‌اي نسبي در ميان محققان معاصر در راستاي برابرسازي قلمرو «پشتكوه» با حوزۀ «استان ايلام» شكل گرفته است؛ در واقع در اين پژوهش‌ها نوعي بي‌توجهي نسبت به واقعيات تاريخي ديده مي‌شود. در نوشتار حاضر از طريق بازخواني و بررسي منابع تاريخي تلاش شد تصوير روشني از قلمرو واليان فيلي پشتكوه ترسيم شود. نتايج پژوهش حاكي از اين است كه حوزۀ طبيعي پشتكوه شامل مناطق جنوب، جنوب غرب، غرب و شمال غرب كبيركوه بوده كه با توجه به ضرورت ­هاي سياسي تاريخي دورۀ قاجار، به قلمرو جغرافياي سياسي واليان تبديل شده است. پشتكوه محدود به قسمت­هايي از استان ايلام بوده و تمام حوزۀ اين استان را در بر نمي‌گرفته است؛ پس نبايد استان ايلام را با پشتكوه برابر دانست؛ در واقع، پنداشتِ برابر دانستن پشتكوه با حوزۀ استان ايلام از عدم آگاهي محققان معاصر سرچشمه مي­گيرد.

this article has no abstract