مروري بر مفاهيم حساسيت نظري و بازانديشي در تحقيق كيفي

مقدمه: تحقيق كيفي بر پايه يكسري اصول اساسي و مفاهيمي بنيادي استوار است. از مفاهيم اصلي در طراحي و تدوين نظريه، حساسيت نظري و بازانديشي است كه در منابع فارسي به اندازه كافي به آن پرداخته نشده است. لذا مطالعه حاضر به‌منظور روشن سازي و تبيين اين مفاهيم انجام شد. روش‌: پژوهش حاضر مطالعه‌اي مروري بود؛ كه به دنبال جستجوي كتابخانه‌اي و منابع الكترونيكي در چند سايت و پايگاه‌هاي داده از جمله Science Direct، PubMed، Ovid، Wiley Online Library و Google Scholar و با كلمات كليديReflexivity ،Reflexive ، Sensitivity، Sensitive، Theoretical Sensitivity صورت پذيرفت. معيارهاي ورود شامل كليه متون داراي كلمات مورد جستجو در عنوان، به زبان انگليسي، با محدوديت زماني (از سال 2010 به بعد) و قابليت دستيابي به‌صورت رايگان بود. پس از حذف موارد غير مرتبط، تكراري و غيرقابل دستيابي، تعداد 16 مقاله و 11 كتاب مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه متون مختلف به موضوعاتي مانند تعاريف حساسيت نظري و بازانديشي، منابع حساسيت نظري و روش‌هاي ارتقاي آن، اهميت بازانديشي، حيطه‌ها و روش‌هاي ارتقاي آن، بازانديشي و اخلاقيات و نهايتاً گزارش بازانديشي اشاره نموده‌اند. نتيجه‌گيري: حساسيت نظري به ويژگي بصيرت و مهارت محقق در معني‌دار نمودن داده‌ها، درك و قدرت تجزيه‌وتحليل عناصر مربوط از عناصر نامربوط اطلاق مي‌شود؛ كه بايد در تمام روند تحقيق به‌عنوان يك اصل كلي رعايت شود. توجه به بازانديشي، كيفيت فرآيندها و نتايج را ارتقاء داده و حساسيت محقق را در ارتباط با شركت‌كنندگان افزايش مي‌دهد.