نقش و جايگاه زمان در ايجاد تعليق و ضدّتعليق در رسالة الطيرهاي فارسي و عربي

در يك نگاه كلي، رسالة‌الطيرها اغلب متونِ رواييِ كوتاه قلمداد مي‌شوند. معتقدان به اين ديدگاه، كاربرد اندك عوامل تعليق‌آفرين و حداكثريِ عناصر ضدّتعليقي را دليل اين اختصار مي‌دانند. در اين مقاله، مي‌خواهيم براساس اصل زمان روايت، ثابت كنيم نه تنها عناصر تعليق‌آفرين و ضدّتعليقي همپاي هم در اين آثار نقش‌آفريني كرده‌اند، چه بسا، عناصر تعليق‌آفرين بيشتر از عناصر ضدتّعليقي كاربرد داشته‌اند، همچنين به دنبال آن هستيم تا دليل و جايگاه كاربرد عناصر تعليقي و ضدّتعليقي را در اين آثار بررسي كنيم. اين پژوهش با روش تحليلي ـ توصيفي به اين نتايج رسيده است كه عناصر تعليقي در اين آثار با بسامد يازده نسبت به عناصر ضدّتعليقي با بسامد سه كاربرد بيشتري داشته‌اند. در عناصر تعليق‌آفرين، تعويق از طريق تكرار و براي تأكيد بر درون‌مايۀ عرفاني، بيشترين و در عناصر ضدّتعليقي، حذف مطالب به جهت بي‌اهميت بودن، كمترين بسامد را دارند. اين امر حاكي است موضوع عرفاني ـ تعليمي و حالات روايت‌شنو تعيين‌كنندۀ اصلي كاربرد اين‌گونه عناصر بوده است. هر جا راويان بايد براي آموزش، مطلبي را تكرار كنند از تعليق استفاده كرده و هر جا شرايط روايت‌شنو اقتضا مي‌كرده، مطالب را حذف و به ضدّتعليق روي‌آورده‌اند.

this article has no abstract