امپرياليسم زباني از ديدگاه نقدي عزّالدّين المناصره

عزالدين المناصره (1946-اكنون)، شاعر و ناقد فلسطيني‌تبار از پژوهشگران برجسته ادبيّات تطبيقي در جهان عرب به‌شمار مي‌آيد كه موضع گيري متفاوتي نسبت به ادبيّات تطبيقي و ماهيّت فرهنگي آن دارد. وي در اين حوزه، با طرح مفاهيم مركزيّت اروپاآمريكايي زبان، شرط اختلاف زباني در مطالعات مكتب فرانسوي ادبيّات تطبيقي، آنگلوگرايي و فرانكوگرايي و ترجمه بيگانه‌ساز، به بررسي نقادانه امپرياليسم زباني در جريان جهاني شدن ادبيّات به طور عام و پژوهش‌هاي ادبيّات تطبيقي به طور خاص پرداخته است. از اين‌رو، پژوهش حاضر با روش توصيفيتحليلي، به معرّفي و تحليل و البته نقد ديدگاه‌هاي عزالدين مناصره در جريان سياست زباني استعمار پرداخته و به اين نتايج دست يافته است. مناصره از زبان به مثابه ابزار «انتقال فرهنگ»، به‌عنوان شكل نويني از استعمار در دوران حاضر ياد مي‌كند. از نظرگاه او، ترويج زبان انگليسي و فرانسوي توسط سلطه‌طلبان، در كشورهاي جهان سومي، از يك‌سو، به‌منزله «نفوذ و استيلا» يافتن در آنها به شكلي نرم و آرام است كه موجب افزايش منافع غرب در كشورها شده و از سوي ديگر، فرهنگ‌ها و زبان‌هاي ملّي و محلّي را در بلندمدت به سمت تضعيف يا نابودي سوق داده است. مناصره، بومي‌گرايي ترجمه و برگردان آثار ادبي مطابق با ارزش‌هاي ايدئولوژيكي فرهنگ مقصد و به كارگيري وسائل ارتباطات و اطلاعات همچون رسانه‌ها و اينترنت و تعامل‌هاي سازنده با كشورهاي اسلامي را كه زبان عربي در آن كشورها به عنوان زبان دوم مورد توجّه قرار مي‌گيرد؛ از جمله راهكارهايي براي حفظ و نشر زبان عربي و مقابله با امپرياليسم زباني برمي‌شمرد.