تحليل روند و الگوي تغييرات روانآب و رسوب در مقادير مختلف رس خاك و سطوح سنگي

عوامل مختلفي بر فرآيند توليد روان آب و رسوب در طي رگبار اثرگذار هستند. از ميان خصوصيات خاك، رس از مهم ترين عوامل در پيوند خاكدانه ها و نفوذپذيري است. بخش هاي سنگي نيز بر فرآيندهاي هيدرولوژيكي و فرسايشي اثر مي گذارند، ولي اين ارتباطات در مقادير مختلف به صورت معكوس يا مستقيم نمايان مي شود. لذا بررسي اثر رس و سطوح سنگي در فرسايش خاك ضرورت مي يابد. همچنين مدل سازي رفتار روانآب و رسوب به دليل محدوديت هاي اندازه گيري در راستاي تقليل خسارات ناشي از سيلاب و رسوب گذاري امري اجتناب ناپذير است. لذا در پژوهش حاضر از شبيه ساز باران و كرت هاي آزمايشي استفاده گرديد تا امكان اعمال تيمارها در حدود مورد نظر ميسّر شود. سپس در قالب طرح فاكتوريل، 6 طبقه اختلاط با درصدهاي مختلف رس درون خاك (0، 10، 20، 30، 40 و 50 درصد) و 6 طبقه از سطوح نفوذناپذير (0، 5، 10، 15، 20 و 25 درصد) در سه تكرار (جمعاً 108 كرت آزمايشي) مورد تحليل قرار گرفت. براي بررسي تغييرات زماني روان آب و رسوب طي 30 دقيقه شبيه سازي، نمونه برداري در فواصل 5/2 دقيقه اي انجام شد. آناليز روند نشان داد كه در تمامي تيمارهاي مذكور روانآب افزايش معني داري دارد (01/0 p)، در حالي كه روند توليد رسوب با افزايش محتوي رس كاهش يافت. همچنين در توليد روانآب و رسوب، رس نسبت به سطوح سنگي عامل تعيين كننده تري بوده است. نهايتاً مدل هاي معكوس و منحني S بهترين برازش بر روند روانآب را دارا بودند. اما روند توليد رسوب و نيز معادلات رگرسيوني بين روانآب و رسوب عمدتاً از الگوي سه جمله اي تبعيت نمودند.