ارزيابي برآورد رسوب حوضه آبريز شهرچاي ميانه با استفاده از مدل هاي EPM و Fournier در محيط GIS

هر ساله هزاران تن خاك حاصلخيز از اراضي مختلف كشور مشتمل بر اراضي جنگلي، مرتعي و زراعي در اثر فرسايش خاك از دسترس خارج شده و با انباشت در مناطق رسوب گذاري موجب بروز خسارات قابل ملاحظه اي مي شوند. براي جلوگيري و مهار اين پديده لازم است مناطق توليد رسوب (تحت فرسايش) همراه با شدت و مقدار آن شناسايي شوند تا از اين طريق افزون بر تعيين نقاط بحراني و رده بندي مناسب بتوان اقدام به برنامه ريزي مقتضي در قالب طرح هاي حفاظت خاك يا آبخيزداري نمود. هدف از تحقيق حاضر، بررسي نتايج مدل هاي EPM و فورنيه با هدف تعيين مناسب ترين مدل براي برآورد فرسايش و رسوب در حوضه ي آبريز شهر چاي ميانه و هم چنين بررسي كارايي مدل ساده اي مانند مدل فورنيه به جاي مدل هاي هزينه بر و زمان بر مي باشد. به منظور ارزيابي مدل هاي مورد استفاده و تعيين مدل مناسب، از داده هاي مشاهده اي و اندازه گيري شده ي رسوب (آمار 40 ساله ايستگاه كوهسالار) استفاده گرديد. بدين منظور 22 زير حوضه در منطقه ي مورد مطالعه در نظر گرفته شد. براي هر يك از زير حوضه ها، لايه هاي مورد نياز اعم از لايه هاي عناصر اقليمي مانند دما و بارش، توپوگرافي مانند شيب و ... با استفاده از تكنيك هاي سنجش از دور و GIS تهيه گرديد. نتايج نشان مي دهد مدل EPM با خطاي نسبي 9/9 درصد همخواني نزديكي با وزن رسوب مشاهداتي دارد. هم چنين مدل فورنيه بسيار كم تر از حد، وزن رسوب توليدي را نشان مي دهد و تغيير وزن رسوب ويژه در زير حوضه ها تقريباً عدد مشابهي را در منطقه ي مورد مطالعه نشان مي دهند و اين پارامتر مساحت زير حوضه ها است كه در تبديل رسوب ويژه به رسوب كل عامل تغيير در مقدار وزن رسوب در زيرحوضه ها مي گردد.