تفاوت‌هاي علوم تجربي، علوم اجتماعي و علوم انساني از نگاه شاخص‌هاي علم سنجي مؤسسه‌ي اطلاعات علمي (ISI)

مقدمه و هدف: داده هاي برگرفته از پايگاه هاي اطلاعاتي مؤسسه اطلاعات علمي (ISI ) و شاخص هاي علم سنجي حاصل از اين داده ها، مبناي قضاوت در مورد توسعه و اثرگذاري علمي است. هدف از اين مقاله، تبيين تفاوت هاي بين علوم تجربي، علوم اجتماعي و علوم انساني از منظر شاخص هاي علم سنجي ISI است. مواد و روش ها: با بازتحليل يافته هاي آماري برخي متون علم سنجي، استخراج آمارهايي از وب سايت ISI و مرور برخي متون مربوط تفاوت هاي علم سنجي سه قلمرو علوم تجربي، علوم اجتماعي و علوم انساني بررسي شده است. يافته ها: محدوديت هاي ناشي از پايگاه هاي استنادي، از جمله پايگاه هاي اطلاعاتي ISI از يك سو و تفاوت هاي ماهوي و دروني رشته ها و حوزه هاي مختلف علوم، كاربرد يكسان و تفسير بي ملاحظه شاخص هاي علم سنجي را زير سؤال مي برد. عواملي چون تفاوت ميزان تحت پوشش قرار گرفتن علوم تجربي، علوم اجتماعي و علوم انساني در ISI ، يكسان نبودن جهت گيري هاي ملي (يا بين المللي) مجلات نمايه شده در ISI بر حسب قلمروها، حوزه ها و رشته هاي مختلف علوم، تفاوت در كم وكيف تكوين و توسعه نظريه ها و متعاقب آن، تنوع الگوهاي نشر و استناد و رفتارهاي ارجاع دهي پژوهشگران حوزه هاي علوم، تفاوت در محمل هاي نشر و مخاطبان هدف، مانع زبان (غالب بودن زبان انگليسي در نمايه نامه هاي ISI )، گرايش بيشتر به تأليف فردي در برخي رشته ها نسبت به برخي ديگر و استناد به رسانه هاي مختلف ارتباطي مكتوب در علوم اجتماعي و انساني در مقايسه با علوم تجربي و ... تفاوت هايي را در كاركردهاي علم سنجي براي اين رشته ها و حوزه ها سبب شده است. نتيجه گيري: با توجه به محدوديت و نامتوازن بودن علم سنجي براي همۀ رشته هاي علمي با تكيۀ صرف بر پايگاه هاي اطلاعاتي ISI ، روش شناسي پيشنهادي جديدي براي علم سنجي، به ويژه در حوزه هاي علوم انساني و حوزه هاي كيفي علوم اجتماعي لازم است كه تلفيقي از روش هاي كنوني علم سنجي و داوري كيفي خبرگان هر حوزه باشد.