تحليل بوطيقاي شعر كوتاه؛ از چشم‌انداز توصيف و تعريف

بخش قابل توجهي از شعر كلاسيك فارسي را شعر كوتاه مانند دوبيتي و رباعي تشكيل مي‌دهد. همچنين امروزه در ميان شاعران معاصر، توجه روزافزوني به شعر كوتاه ديده مي‌شود. هرچند پژوهندگان كوشيده‌اند به شناسايي مؤلفه‌هاي شعر كوتاه بپردازند و براي اين منظور از ويژگي‌هاي ايجاز، كاربرد محدود فعل، ضربه پاياني، تصويرمحوري، كاربرد محدود قافيه و طبيعت‌گرايي ياد كرده‌اند، اين ويژگي‌ها بيشتر به توصيف شعر كوتاه بازمي‌گردد و هنوز تعريف متفق‌عليه آن در دسترس نيست؛ چنان كه براي نمونه حد بيروني آن را گاه تا يك صفحه و گاه تا هفت سطر و گاه تا پنج لخت دانسته‌اند و همچنين براي حد دروني و معنايي آن، عامليت شگرد بنيادي و اثرگذاري در لحظه را برشمرده‌اند. مقاله حاضر با روش تحليلي به نقد توصيف‌ها و تعريف‌هاي پژوهندگان از شعر كوتاه مي‌پردازد و مي‌كوشد راهي به سوي تعريف دقيق‌تر آن بگشايد. اين مقاله سرانجام شعر كوتاه را مبتني بر شگرد بنيادي آن، داراي مصرع‌ها يا سطرهاي محدود نامشخص و در نهايت «شعر محدود تك‌هسته‌اي مستقل با تمايل بيشتر به گفتمان حكمي» در نظر مي‌گيرد.