ابعاد آزادي در انديشه سياسي اسلام

مي­توان گفت كه بر اساس انسان شناسي و هستي شناسي اسلام، آزادي يك مفهوم ارزشي مبتني بر فطرت الهي انسان است. البته مختصات آزادي در اسلام تحت تاثير عوامل مختلف دروني همانند ماهيت دين اسلام و همچنين عوامل بيروني همانند شرايط زماني و محيطي بوده است. با توجه به اينكه انسان در اسلام توحيد گرا، داراي اختيار و كمال گرا شناخته شده است پس آزادي بعنوان يك مولفه بنيادين در اين جهت شناخته مي­شود. البته اين آزادي يك روش و ابزاري در جهت تحقق فضيلت مندي و تحقق عدالت شناخته مي­شود و از سوي ديگر داراي خصوصيات مختلف بينشي، كلامي، اخلاقي و سياسي است كه با ماهيت آزادي در جهان غرب متفاوت شناخته مي­شود بنابراين آزادي در اسلام در ابعاد مختلفي همانند فلسفه آزادي، اهداف، كاركرد و افق فكري متفاوت با غرب بوده است. ضمن آنكه آزادي در اسلام از ابعاد سياسي- اجتماعي از مدرنيته و ليبراليسم جهان غرب تاثيرپذير بوده است. چنانكه در عصر اطلاعات ساختار معرفتي و منظومه معرفتي اين متفكران مسلمان بر اساس مقتضيات و بنيادهاي جهان شدن همانند دموكراسي، حقوق زنان و حقوق شهروندي بوده است.