نگاهي اجمالي به كاركرد عقل و عشق در انديشۀ ابن عربي، مولوي و سنايي

يكي از مضامين مشترك شاعران و نويسندگان ادبيّات فارسي، موضوع عقل و عشق است. بررسي كاركردهاي عقل و عشق و اين‌كه عشق، شارح غوامض عقل ؛ ولي عقل از شناخت رموز عشق ناتوان است، ديدگاه هاي گوناگوني را در پي داشته است. از آنجايي كه يكي از اصول صوفيّه عشق ستايي و عقل ستيزي است، عرفا راه علوم و فلسفه و عقل معاش را در شناخت حقّ ناتوان مي‌دانند و معتقدند آنچه مي‌تواند انسان را به معرفت حقيقت و حقيقي برساند عشق است وبس. اين مضمون درانديشۀ دو ابر مرد عرفان و فرهنگ اسلامي در قرن هفتم يعني ابن عربي و مولوي و انديشۀ حكيم سنايي غزنوي كه بنيان گذار تفكّر عرفاني در شعر فارسي- قرن پنجم و اوايل قرن ششم - است به طرز خاصي، نمود پيدا كرده و جلوه گر است و از مباحث بسيار مهم و كليدي انديشۀ آنان به شمار مي رود. از اين روي در اين وجيزه مشخص خواهيم كرد كه آيا عرفا و بخصوص ابن عربي،مولوي وسنايي با همۀ معاني عقل مخالف هستند؟ عقل و عشق در انديشۀ آنان چه جايگاهي دارد و «گسست» و «پيوست» ميان عقل و عشق كجاست؟

this article has no abstract