مطالعۀ موانع شناساندن مسائل اجتماعي به جامعه توسط سازمان‌هاي مردم‌نهاد با روش نظريۀ مبنايي

تحقيق حاضر با هدف شناخت موانع پيش‌روي سازمان‌هاي مردم‌نهاد حمايتي براي شناساندن مسائل اجتماعي به جامعه و به‌اصطلاح آشناسازي انجام شده است. اين مطالعه با كمك رويكرد برساخت‌گرايي اجتماعي انجام گرفته كه طبق آن، مسئلۀ اجتماعي مشكلي نامطلوب و شايع است كه در اعتقاد عمومي قابل‌حل است. روش مورد استفاده در اين پژوهش نظريۀ مبنايي و تكنيك جمع‌آوري داده‌ها، مصاحبۀ عميق نيمه‌ساخت‌يافته و مشاهده است. جامعۀ مورد مطالعه سمن‌هاي حمايتي استان تهران است و داده‌ها از طريق مصاحبه با 23 نفر از مؤسسان و همكاران اصلي سمن‌ها و مشاهدۀ 34 سمن حمايتي به دست آمده است. مطابق يافته‌ها، محوري‌ترين چالش پيش روي سمن‌هاي حمايتي براي آشناسازي مسائل اجتماعي «اثرگذاري محدود» است. نداشتن پشتوانۀ حقوقي و قانوني و نبود شيوه‌هاي اقناع‌كننده براي ادعاسازي، از جمله دلايل شكل‌گيري اين مانع است. اعتبار اجتماعي سمن‌ها نزد اذهان عمومي و نوع ارتباط و نسبت آن‌ها با نهادهاي رسمي نيز در آشناسازي مسائل اجتماعي نقش دوگانه‌اي دارد؛ درواقع از جهاتي محدودكننده و از جهاتي تسهيل‌كننده است. در اين فضا سمن‌ها عمدتاً مسائل را به‌صورت فردي تحليل و به مخاطب ارائه مي‌كنند. همچنين اين مسائل را به‌خوبي ملموس و قابل‌لمس نمي‌سازند. از سوي ديگر سمن‌ها با برجسته ساختن ابعاد وخيم و زنندۀ آسيب‌هاي اجتماعي، متهم به تحريف واقعيت‌ها و نوعي سياه‌نمايي هستند. اين چالش‌ها مانع عمومي شدن مسائل اجتماعي مورد توجه سمن‌ها و متقاعدشدن بخش محدودي از جامعه مي‌شود. درنتيجه مشكلات اقشار آسيب‌پذير از زندگي روزمرۀ مردم جدا مي‌ماند و موج اجتماعي براي مقابله با معضلات اجتماعي در سطح جامعه شكل نمي‌گيرد.