چارچوب نظري عرضه پول (مقايسه تطبيقي اقتصاد متعارف و اقتصاد با رويكردي اسلامي)

مبحث پول يكي از مناقشه برانگيزترين مباحث اقتصادي است؛ به طوري كه فهم صحيح مفاهيم مرتبط با پول، شرط اساسي درك مناسب از كاركرد اقتصاد و تعامل اجزاي آن محسوب مي‏شود. اين پژوهش با هدف بررسي و نقد عرضه پول در سطح كلان (با پايه‏هاي خرد) در اقتصاد متعارف و اقتصاد با رويكرد اسلامي به روش توصيفي- تحليلي انجام گرفته و به اين پرسش‏ها پاسخ مي‏دهد: خلق پول، در اقتصاداسلامي امكان‏پذير است؟ عرضه پول درون‌زاست يا برون‌زا؟ عرضه پول در اقتصاد با رويكردي اسلامي تابع چه متغيرهايي است؟ يافته‏هاي پژوهش نشان مي‏دهد ايراداتي كه به خلق پول از منظر اقتصاد اسلامي وارد است عبارتند از: بي‏ثباتي اقتصادي، فقدان عدالت اجتماعي، كاهش رشد اقتصادي، عدم ايفاي تعهد بازپرداخت سپرده‏ها توسط بانك‏ها. لذا خلق پول از هيچ توسط بانك‏ها در اقتصاد با رويكرد اسلامي مشروعيت ندارد. در چارچوب آموزه‏هاي اسلامي، امكان انتشار پول متناسب با توليد حقيقي فقط براي دولت (بانك مركزي) وجود دارد، چرا كه دولت اسلامي در راستاي منافع عمومي قدم برمي‏دارد و لذا منافع ناشي از انتشار پول دوباره به خود مردم باز خواهد گشت. بانك‏هاي تجاري يك واسطه مالي هستند كه امكان خلق پول ندارند و سپرده‏هاي بانكي، پول محسوب نمي‏شوند. در اقتصاد با رويكرد اسلامي، با توجه به ديدگاه تطابق‏گرايان و با محدوديت قائل شدن در زمينه نرخ بهره بر اساس آموزه‏هاي اسلامي، عرضه پول درون‌زا در نظرگرفته مي‏شود. در پايان، عوامل مؤثر بر عرضه پول عبارتند از: توليد حقيقي، تورم، درجه اعتماد مردم به نظام پولي.