تحليل روان‌ شناختي داستان سيمرغ از منطق ‌الطير عطار نيشابوري بر اساس نظريه آبراهام مازلو

بررسي ادبيات عرفاني فرهنگ ‌مان و تطبيق آن با نظريات نوين روان شناسي از موضوعات جالبي است كه اخيراً بيشتر مورد توجه قرار گرفته است. يكي از اين موضوعات شباهت عرفان و مراحل آن با نظريه‌هاي روان شناسان انسان‌گرا است. از اين روي هدف اين مقاله بررسي داستان سيمرغ از منطق الطير عطار نيشابوري به عنوان يكي از نمونه‌هاي ادبيات عرفاني با نظريه سلسله مراتب نيازهاي آبراهام مازلو است. سلسله مراتب نيازهاي مازلو به ترتيب شامل پنج نياز فيزيولوژيك، نياز به ايمني، نياز به محبت و تعلق‌پذيري، نياز به احترام و نياز به خودشكوفايي مي‌شود. روش مطالعه به صورت تحليل مفهومي و معناي مكالمات موجود بر اساس نظريه ذكر شده، است. بنابراين مجموعه استدلال‌هاي موجود در داستان تمثيلي سيمرغ با مراحل نيازهاي مازلو تطبيق يافته و به‌صورت مفهومي و محتوايي مورد بررسي قرار گرفتند. از نتايج تطبيق‌هاي به عمل آمده مي‌توان نتيجه گرفت كه استدلال‌هاي تمثيلي پرندگان در هر طبقه به تدريج و با پيشروي در طي داستان با نيازهاي مطرح شده در نظريه مازلو تاحدودي همخواني دارند. علاوه براين به موازات پيش رفتن در داستان نيازهاي سطح بالاتري مطرح شده است. اگرچه محتوا متفاوت است اما فرايندها مشابه به نظر مي‌آيند. علاوه بر كليات، موارد متعددي از جزئيات آنها نيز با همديگر همخواني دارند. بنايراين مي‌توان گفت كه نظريه مازلو مي‌تواند قالب مفهومي مناسبي براي درك داستان سيمرغ در نظر گرفت.