واكاوي رويكرد منابع عصر صفوي در روابط خارجي

هدف از انجام اين پژوهش، بيان جزئيات روابط خارجي و پرداختن به رفت‌وآمدهاي هيئت­هاي سياسي نيست، بلكه اين نوشتار درصدد آن است تا با مطالعه برخي از مهمترين منابع عصر صفوي، مؤلفه­هاي كلي حاكم بر نگرش مورخان اين دوره درباره روابط خارجي را تبيين نمايد. منابع اين عصر، ضمن پرداختن به مناسبات خارجي صفويان، به ارائه ديدگاه­هاي خود در اين زمينه نيز پرداخته و درباره مؤلفه­هايي همچون ماهيت سفارت و روابط خارجي، پناهندگي سياسي و نقش مذهب در روابط خارجي اظهارنظر نموده­اند. اگرچه اين ديدگاه­ها طيف متنوعي را شامل مي­شود، با اين حال از طريق آن مي­توان به نگرش منابع اين عصر در مورد روابط خارجي پي برد. اهميت يافتن روابط خارجي در دوره صفوي و وقوف بر نگرش منابع اين عصر بر آن، اهميت و ضرورت انجام پژوهش حاضر را دوچندان مي­كند. تحقيق پيشِ­رو به شيوه توصيفي- تحليلي مبتني بر متون كتابخانه­اي انجام گرفته و دستاوردهاي آن بيانگر اين واقعيت است كه هرچند منابع عصر صفوي درك درستي از اصول سفارت و ديپلماسي داشته­اند، اما در فهم مؤلفه­هاي كلي حاكم بر روابط خارجي عاجز مانده­اند. موضع­گيري آنها در رابطه با طرف­هاي خارجي حكومت صفوي نيز متفاوت بوده است. اين تفاوت را مي­توان در نوع نگاهشان به مسائلي همچون پناهندگي سياسي و اختلافات مذهبي دريافت. اين منابع همچنين نتوانسته­اند آن‌چنان‌كه شايسته است، اهميت رابطه با اروپاييان را درك كنند.