منزلت عقل فقهي در تمدن سازي نوين اسلامي

فاقد عنوان لاتين

عقل در روايات و آيات اسلامي مخلوق خداوند معرفي شده و حجت درون انسان است. عقل وسيله رسيدن انسان به عبوديت و مهم‌ترين بخش وجود آدمي در جهان خلقت است. عقل در فقه اسلامي، هرچند به عنوان منبع حكم شرعي معرفي مي‌شود، اما هيچ‌ گزارش دقيقي از جايگاه آن در فقه اسلامي در دست نيست. در عرصه تمدن‌سازي نوين اسلامي، عقل نقشي بس مهم‌تر از فقه فردي پيدا مي‌كند و در اين مرحله، بي‌توجهي به اين ابزار اساسي فهم شريعت و عدم توجه به منزلت آن در هندسه تمدن‌سازي اسلامي، يا آدمي را به ورطه اخباري‌گري سوق مي‌دهد و يا از سوي ديگر حجيت دستگاه فقاهت تمدن‌ساز، تمام نخواهد بود. اين نوشتار در پي آن است كه اجمالاً جايگاه عقل فقهي را در عرصه تمدن‌سازي نوين اسلامي روشن نمايد. به نظر مي‌رسد براي ورود فقه به عرصه تمدن‌سازي نوين اسلامي، بايد عقل، علاوه بر شئوني كه در فقه رايج دارد، حداقل به پنج شكل ديگر ايفاي نقش كند: تحليل اجتماعي احكام، درك مصالح تحسيني، مجال عدم تعبّد در شئون حكومت، درك نظام‌وار شريعت و كشف نقطه ثقل تصرف.

فاقد چكيده لاتين