تفسير عرفاني ـ أنفسي آيه ذر با تأكيد بر روايات تفسيري

بررسي آيات متشابه، يكي از مباحث مهم در تفسير قرآن است كه همواره مورد توجه مفسران بوده است. آيه 172 سوره اعراف از جمله آيات متشابه و مشكل قرآن مي‌باشد. نخستين تفسيرها پيرامون آيه، به استناد روايات عالم ذر بازمي‌گردد كه بعدها توسط معتزله و مفسران عقلگرا، مورد ترديد يا انكار قرار گرفته است. پژوهش حاضر ضمن پذيرش عالم عهدسپاري، به بررسي نظريات عارفان و فيلسوفان پرداخته كه نتيجه حاصل از پژوهش گوياي آن است كه دلايل مفسران عقلگرا، در خصوص انكار عالم ذر كافي نبوده و به دليل عدم شناخت از نفس و مراتب نفساني است. فرازماني و فرامكاني بودن نفس انسان، وجود جمعي يا عقلي انسان‌ها، اطوار مختلف نفس كه داراي احكام و شرايط متفاوت است؛ موضوعي است كه به حل مشكل فهم آيه فوق كمك مي‌كند.