ارزيابي اثر تغيير اقليم بر خشكسالي و پيش‌بيني رواناب حوضۀ رودخانۀ نكا طي دوره‌هاي آتي

مطالعات متعدد نشان داده‏اند تغييرات آب‌وهوايي تأثيرات شديدي بر منابع آب موجود در سراسر جهان خواهد گذاشت. با توجه به تأثير تغييرات آب‌وهوايي بر وقوع خشكسالي‏ها و جريان رودخانه، ضروري است كه وقوع خشكسالي و وضعيت منابع آب در شرايط تغيير اقليم بررسي شود. در پژوهش حاضر به بررسي اثر تغيير اقليم بر شاخص خشكسالي SPI و رواناب حوضۀ رودخانۀ نكا در استان مازندران پرداخته شد. به اين منظور، از داده‏هاي ايستگاه‏هاي هواشناسي باركلا، پجيم، سفيدچاه، گلورد و تيرتاش استفاده شد. داده‏هاي تاريخي آبدهي رودخانۀ نكا نيز در محل سد گلورد از ايستگاه هيدرومتري گلورد به دست آمد. سپس، پارامترهاي اقليمي دما و بارش طي دورۀ آتي 2019ـ 2081، تحت سه سناريوي اقليمي RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5 براي حوضۀ رودخانۀ نكا شبيه‏سازي شد. براي تعيين مقادير ميانگين پارامترهاي اقليمي بارش و دما، از روش خطوط هم‌باران و براي شبيه‏سازي رواناب از مدل IHACRES استفاده شد. نتايج نشان داد وقايع خشكسالي طي دوره‏هاي آتي در هر سه سناريوي اقليمي نسبت به دورۀ پايه افزايش يافته و دوره‏هاي مرطوب و نرمال نسبت به دورۀ پايه كاهش خواهد يافت. براساس يافته‏ها، طي دوره‏هاي آتي ميانگين آورد سالانۀ رودخانۀ نكا تحت سناريوهاي RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5 بين 15 تا 43 درصد كاهش مي‏يابد. بنابراين، ميانگين آورد سالانۀ رودخانۀ نكا در محل سد گلورد از 95 ميليون مترمكعب طي سال‏هاي 1992ـ 2014، به 54 تا 81 ميليون مترمكعب كاهش خواهد يافت. بر اين اساس، بايد با برنامه‏ريزي دقيق‏تر ضمن كاهش آثار منفي دوره‏هاي خشكسالي و كاهش جريان رودخانۀ نكا، از تنش‏هاي اجتماعي، زيست‌محيطي، اقتصادي و فرهنگي جلوگيري شود.