نقش تغييرات كاربري اراضي بر ويژگي‌هاي رواناب و سيل خيزي در حوضۀ آبريز دوآب

تخريب جنگل و مراتع، تجاوز به حريم و بستر رودخانه و سيل‏خيز بودن حوضۀ آبريز دوآب طي ساليان اخير به‌خصوص سيل فرودين 1398، احتمال تأثير تغييرات كاربري اراضي بر ويژگي‏هاي سيلاب را مطرح مي‏كند. هدف از انجام مطالعۀ حاضر، ارزيابي تأثير تغييرات كاربري اراضي بر سيل‌خيزي حوضۀ آبريز دوآب بـا استفاده از مدل HEC- HMS، است. به اين منظور، ابتدا نقشۀ كاربري اراضي حوضۀ آبريز دوآب براي سال‏هاي 1374 و 1398 تهيه شد. براي محاسبۀ‏ تلفات اوليۀ بارش و ارتفاع رواناب حوضه، از روش SCS و براي رونديابي سيل از روش ماسكينگام استفاده شد. به‏منظور بررسي اثر تغييرات كاربري اراضي بر ويژگي‏هاي سيل، داده‏هاي بارش و دبي سال آبي 1397 در مدل ايجادشده با شرايط كاربري اراضي سال 1374 اجرا شد. ارزيابي نقشه‏هاي كاربري اراضي، بيانگر كاهش مساحت اراضي جنگل و مراتع به ميزان 56.71 و 28.25كيلومترمربع معادل 7.39 و 3.68 درصد كل مساحت حوضه و اراضي زراعي ديم، آبي و مناطق مسكوني به‌ترتيب 58.30، 19.88 و 6.78 كيلومترمربع معادل 7.60، 2.59 و 0.89 درصد افزايش داشته‏اند. همچنين، شمارۀ منحني (CN) به‌طور ميانگين از 64.60 به 76.80 افزايش يافته است. نتايج به‌دست‌آمده از اين مقايسه نشان داد اوج رواناب به طور ميانگين 15.46درصد و حجم رواناب حدود 19.74 درصد افزايش يافته است. اين مطلب بيانگر كاهش مقدار تلفات اوليۀ بارش و افزايش رواناب است. بنابراين، مي‏توان گفت كه تغييرات كاربري اراضي در حوضۀ آبريز دوآب موجب افزايش اوج و حجم رواناب شده و در نهايت، به افزايش سيل‏خيزي در اين حوضه منجر شده است.