گونه‌شناسي مفهومي و تحليل سبك‌شناسي قطعات خاقاني

نظر به سير تطوّر شعر پارسي در سده ششم هجري از سادگي به تكلّفهاي زباني و ادبي از يكسو و غناي انديشه و كلام خاقاني به عنوان يكي از شاعران صاحب سبك و شاخص اين دوره از سوي ديگر، اين پرسش كليدي پيش مي‌آيد كه آيا شعر خاقاني در قالبهاي كمتر شناخته شده نظير قطعه، به لحاظ ساختار و مضمون با سبك شخصي وي در ساير قالبهاي شعري يكسان است يا خير؟ ملاحظات علمي نشان ميدهد كه قالب قطعه در اين عصر نخست با ظهور انوري و پس از وي خاقاني به اوج استقلال گونه‌اي رسيد و به تدريج به صورت يك قالب هنري در شعر اين دوره انعكاس يافت؛ به گونه‌اي كه اگرچه زبان قطعه تا حدودي محاوره‌اي و غير رسمي است ولي در قطعات خاقاني در پاره‌اي از موارد ميتوان ردّپايي از تكلّف و صناعت را مشاهده نمود كه در نوع خود كم‌سابقه است و به عبارتي سبك شخصي سراينده به شمار ميرود؛ از اين رو در پژوهش حاضر پس از بررسي دقيق 321 قطعه موجود در ديوان خاقاني (مطابق چاپ و تصحيح استاد سجادي) و دسته‌بندي موضوعي آنها به 14 گونه مفهومي، بر آن هستيم تا سيمايي كلي از محتوا و ساختار اين قطعات را ارائه و تحليل كنيم.