تحليل رمان «السقوط في الشمس» اثر سناء شعلان بر مبناي نظريه جريان سيال ذهن

جريان سيال ذهن، شيوه خاصي از روايت داستان است كه براساس شگردهاي متنوع روايي، پرش‌هاي زماني پي‌درپي، درهم ريختگي دستوري، تبعيت از زمان ذهني شخصيت‌هاي داستان و همچنين با نوعي شعرگونگي در زبان شكل مي‌گيرد. در اين پژوهش با روش توصيفي‌تحليلي بارزترين مباني جريان سيال ذهن در رمان «السقوط في الشمس» يعني طرح داستان، شگردهاي روايي، زمان و همچنين شعرگونگي را به بحث گذارده‌ايم. «السقوط في الشمس»، ماهيتي اجتماعي و عاشقانه دارد و مبتني بر فلسفه عشق، ايثار و انتظار است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد، شعلان با يك تغيير كيفي در كانون روايت كه اغلب مردانه است، به زن فرصت مي‌دهد تا خودش درباره نااميدي‌ها، ناكامي‌ها و زيان‌هاي زنانه‌اش سخن بگويد. شعلان اين فرآيند را با دو شگرد تك‌گويي دروني مستقيم و خودگويي به اجرا مي‌گذارد تا خواننده بتواند بدون دخالت وي در جريان افكار و احساسات آرتميس، شخصيت اصلي رمان، قرار بگيرد. كانون روايت نيز دائما بين زمان عيني و ذهني و ميان لايه‌هاي مرتبط با هريك از اين دو جابه‌جا مي‌شود تا پديده پرش‌هاي زماني در رمان شكل بگيرد كه دستآوردش، تكاپوي خواننده براي كشف حقيقت است و سرانجام شعرگونگي اتفاق مي‌افتد تا زبان رمان در چندمعنايي‌هاي بيان ادبي پيچيده شود. انجام اين پژوهش ضروري است، زيرا توجه به الگوهاي جديد در رمان‌نويسي و ميزان تأثير اين الگوها در توسعه و تحول رمان عربي نياز به بحث و بررسي دارد.